Kailan P'wedeng Mag-"anuhan"

Hindi lang minsan kong narinig o nabasa mula sa mga community health worker dito sa amin at ilang mga feminista ang komentong katulad nito:

“In the Philippine culture, the unreasonable demand of the male partner in sexual relations can hardly be refused by the female partner. In this situation, the natural family planning method is more likely to fail. Kung ganito, ano pa ang pamamaraang mairerekomenda mo kundi artificial method?”

Tiyak na may batayan sila dito at hindi ko ito sasansalain. Tunay na mahalaga ang mga pampayanang pag-aaral at talakayan na naka-batay sa karanasan ng mga kababaihan para mailapat sa pagresolba natin sa isyu ng populasyon. With due respect sa mga may kaisipang ganito, may mga couple din akong kilala na gumagamit ng Natural Family Planning na nagsabing simula nang maging aware sila at gumamit nito ay nagkaroon na nang higit na kakaibang closeness at matinding pagtitinginan silang mag-asawa. Nagbukas ito sa kanila ng palagiang pag-uusap,- sa ibabaw man o malayo sa kama, na hindi nila dating ginagawa bago ang alam-mo-na-kung-anong-aktibidad-ang-ibig-kong- tukuyin. Lalo raw nilang nirespeto at hinangaan ang isa’t-isa. “E, ‘di walang marital rape sa inyo?”, pagbibiro ko. “Mayroong mas malaking tsansa na pagbigyan ang hindi makatwirang pagpupumilit (read: unreasonable demand) ng lalaki kung gumagamit sila ng kontraseptibo. Dahil iisipin niya na walang peligro at tiyak na walang magaganap na pagbubuntis.”

May narinig din akong isang “ligated” na ginang sa isang pamayanan na tahasang inirereklamo ang mga seksuwal na pagmu-molestiya sa kanya ng asawa. Katwiran raw kasi ng lalaki, anong oras man niya gustuhing “umano” ay walang problema dahil ligtas naman sa pagbubuntis si Misis. Samakatuwid, ang paggamit ng kontraseptibo ay nagtitiyak sa isang babae na hindi mabubuntis pero hindi ito nagtitiyak ng paggalang ng lalaki sa kanyang asawa. O kaya ay sa respeto ng mag-asawa sa isa’t-isa.

Hindi ko alam pero sa palagay ko, ang gumagamit ng Natural Family Planning Method o ang sumusunod sa turo na ito ng Simbahan ang may mas malaking posibilidad na igalang ang kanilang mga asawa at hindi ito pagmamalabisan o pagtataksilan. Yaong mga couple na nagsasabing ang mga sakramento at panalangin,- kasama ang buong pamilya, ang gumagabay sa kanila sa pagpapasya at gawaing ito. Sabi pa nila, simple lang naman ang gustong sabihin dito ng Simbahang Katolika : “Magpigil sa panggigigil. Kontrolin ang sarili at maghintay ng tamang panahon sa lahat ng bagay. Anumang sobra ay masama.”

Ang paggamit ba ng artificial method ay nagtutulak na magkaroon ng mas maayos na komunikasyon at magandang relasyon sa mag-asawa kaysa sa Natural Family Planning? Ano raw ba ang mas mahalaga, ang masaganang buhay,- sa pagkain, edukasyon, bahay, damit, kalusugan, at iba pa, o ang maayos na relasyon sa pamilya na kadalasan ay hindi natin nararanasan nang sabay?

Kuwento lang ako ng isa. Batay ito sa karanasan ng isang marriage counselor na kaibigan ng isang kaibigan ko. May magkapatid na parehong babae na kapwa may asawa. Yung mas matanda ay gumagamit ng natural na pamamaraan at yung isa ay artipisyal. Yung gumagamit ng natural ay may apat na anak at yung gumagamit ng artipisyal ay ginustong hindi muna magka-anak (dahil sa isang bagay na may kinalaman sa takbo ng kanyang career). At sa pribadong pag-uusap ng mag-ate ay ang kani-kanilang sex life ang naging paksa. Ang babaeng gumagamit ng kontraseptibo ay nagrereklamo na ang pakiramdam niya ay ginagamit lang siya ng kanyang asawa tuwing sila ay magtatalik. At pakiramdam niya ay obligasyon niyang paligayahin ang kanyang asawa kahit wala sa mood o may nararamdaman siya, kahit ayaw niya.

Sa isang sulok naman ng bahay ay may usapang lalake ring nagaganap. Ang mag-bilas ay nag-uusap din tungkol sa karanasan nila sa seks. Halos maiyak ang lalaking gumagamit ng artipisyal na pamamaraan at more or less ay ganito ang kanyang linya : “Tangna, ‘P’re.. Ano ba ito? Palagi na lang akong nagmamaka-awa sa kanya para mapagbigyan? Parang naawa ako sa sarili sa tuwing ako ay nakiki-usap. Parang sunod-sunuran lang ako at magse-sex lang kami kung kailan niya gusto. Gusto kong mag-usap kami pero, pagod daw siya, masakit ang ulo, may problema sa opisina. Kaya kung minsan nakagagawa ako ng hindi maganda. Ayaw ko rin sanang saktan siya!!”

At sa kanilang pag-uwi, ang mag-asawang gumagamit ng natural na pamamaraan ay nagtatakang tinanong ang isa’t-isa : “Hindi ba sila nag-uusap nang maayos tungkol sa seks? Ayaw ba nila ng sakripisyo hanggang sa pagkakataong puwede na, sa panahong kapwa nila inaasahan at inaasam?" Mga gabing hindi man p’wedeng mag-seks ay may pananabik naman at sabay na ina-anticipate, pinag-uusapan at hinihintay ng dalawang pusong nagmamahalan.”. At sabay nilang idedeklara : “Salamat at ang sex life natin ay okey na okey. Tutulungan natin sila!!”

Kitam. Ang gusto ko lang sabihin, hindi basta na lang pinagsasalpok ang karapatan at responsibilidad ng babae at lalake sa, oo.. patriyarkal na lipunang ito. Sa sistemang ito ay hindi lamang ang babae ang biktima kundi maging ang mga kalalakihan. Kapwa sila biktima ng lipunang hindi gender sensitive, sa kani-kanilang hindi paggalang sa isa’t-isa bilang tao, sa kani-kanilang hindi pagpapahalaga sa kanilang relasyon bilang mag-asawa.

Pero ang problema sa pagiging patriyarkal ng lipunang Pilipino ay malulunasan natin sa hinaharap. Magka-tuwang ang babae at lalake, sa pamamagitan ng gawaing panlipunang kanilang kinikilusan,- sa pamahalaan, pribadong organisasyon at mga Simbahan. Hindi nga lang biglaan kundi dahan-dahan. Moderately, ‘ika nga. Sabi nga ng isa ko pang kaibigan, “Mahirap na kaagad mabaklas ang isang kaisipan at sistemang libong taon nang umiiral…” Wala na akong espasyo pa para sakupin ang over population "myth" na kinontra na ng mga modern demographers na katulad ni Ben Wattenburg,- na obviously ay isang lalake, at ng babeng si Jaqueline Kasun.

Kaya lang, sabi ng mga lider ng ilang pandaigdigang kilusan ng mga radikal na kababaihan: “Kasi ang Diyos ng mga naniniwala sa Diyos ay lalake. Si Hesus na anak daw ng Diyos ay lalake rin!.” Kahit ako ay (pagdidiin: tunay na)lalaki, aaminin kong totoo ang nabasa ko kay Elizabeth Johnson sa kanyang aklat na “Consider Jesus”, “The problem is not that Jesus is a male, but that more males are NOT like Jesus!”,….

… si Hesus na higit sa mga teknikal na pamamaraan o metodo, ay kampiyon ng pakikipag-relasyon tungo sa pagpapaka-banal!

Maligayang Araw ng mga Puso!

-----
(Photo grabbed from http://laylasphotoblog.blogspot.com Thanks)

Hilot

Isa sa mga epektibong midyum ng pagpapamulat sa partikular na isyu ay ang pelikula. Especially yaong mga full length movie na ‘di kagaya ng mga documentary films na tadtad ng mga boring na statistics, masyadong intelektuwal ang presentasyon, mga challenge na hindi pinag-uukulang pansin, mga temang kontrobersyal na (sa tingin ng marami ay) nakakatakot lahukan, at iba pa; kaya hindi tumatagos sa kaisipan ng manonood. Mas tumitimo sa damdamin at utak ang mga palabas kagaya ng “Pay It Forward” na pinagbidahan nina Kevin Spacey at Helen Hunt na directed by Mimi Ledder noong taong 2000. Sapagkat buhay ang mga karakter, may continuity ang istorya, at technically-accepted ng masa, kumpletos-rekados ‘ika nga. Besides, kahit ang Guiness Book of World Records noon ay nag-ulat na nangungunang movie addicts,-este,..goers, sa mundo ay mga Pinoy...

Kung kagaya lang noong kapanahunan ko na may limang sinehan dito sa San Jose, kung buhay pa ang Levi Rama, Golden Gate, Green Cinema (1 and 2), at Gem Theater, hindi ko lang aabangan ang pelikulang ito kundi tutulong ako para maging isa itong (tinatawag namin noong) “Benefit Show” at ang proceeds ay p’wedeng gamitin sa adbokasiya para sa pag-papamulat o paghuhubog para sa paninindigan ng Bikaryato sa aborsiyon at responsableng pagmamagulang at iba pang kaugnay na apostolado. Sayang, dedbol na ang industriya ng sinehan dito sa amin…

Sa buong Pilipinas nga pala ay itinakda ngayong buwan ng Pebrero ang tinatawag na “Pro-Life Month” at sa mga parokya dito sa Kanlurang Mindoro ay may ilang aktibidad na naka-ankla sa nasabing tema. Gagawa ako ng paraan para mapanood ang pelikulang ito.

Ang pelikulang aking binabanggit ay ang “Hilot” na idinirehe ni Neal “Buboy” Tan (na director din ng maraming titillating films (TF) noong 80’s at 90’s kagaya ng “Marital Rape” at Check-Inn”) na napanood ko rin ‘yung iba (shh…!).

Ang “Hilot” ay nag-premier showing noong ika-29 ng Enero 2009 na inindorso hindi lamang ng Department of Education (DepEd) kundi ni Sr. Pilar Versoza ng Pro-Life Philippine Foundation, Inc. at iba pa.

Ang synopsis na ginawa ng ClicktheCity.com.Movies ay more or less ganito: “A young girl serves as an assistant to her mother, a traditional “hilot” who performs induced abortions for unwanted pregnancies. As the girl becomes more aware of the consequences of their profession, she comes at odds with her mother, and finds herself in a tough position when one of her classmates approaches her for the procedure..”

Ang “Hilot” ay isang pelikulang tumatagal ng isang oras at kuwarenta minutos na ginawaran ng PG-13 ng MTRCB. Tampok sa pelikulang ito ang mga hindi gaanong sikat na mga child actors na sina BeeJay Morales, Empress Schuck kasama ang mga batikang artista na sina Ricardo Cepeda, Ma. Isabel Lopez at Melisa Mendes sa papel na “Amparo”, ang hilot, ang aborsiyonista.

Sa ginawang film review ni Beverly Grace Andal para sa Pro-Life Philippines ay isinulat niya: “Truly this film moved me. I can say that this was a remarkable piece for it awakens the viewers to the reality of life, the effects of pre-marital sex to the youngsters, the effects of abortion and how people become susceptible to do bad things just to escape from their past…”

Pero pu-pwede pa rin naman. May mga church organization naman na makagagawa ng paraan para maipalabas ito sa mga parokya sa ilang captive audience na lalahukan reflection session pagkatapos. Ewan ko lang kung saan available and VCD o DVD kung meron man silang iprinudyos.

Kahit hindi na uso ang sinehan sa Occidental Mindoro, may available naman ngayong LCD projector at laptop computers na ating magagamit. O kahit privately ay mapanood sana natin ito kahit tapos na ang Pro-Life Month.

Pero marami kaya ang mga katulad ni Amparo sa ating mga pamayanan?.

Basura... Ginto

BASURA.

Ganito ang kadalasang tagpo na babantad sa iyo sa bawat istratehikong sulok sa bayan ng San Jose lalo na kapag umaga. Ang larawan sa itaas ay kuha sa daan malapit sa main gate ng San Jose Pilot Elementary School. Mga green and white colored garbage bin na naka-kalat sa buong kabayanan at bago mag-tanghali ay hinahakot ng garbage trucks na designed sa pagkakarga nito. Ito ay kung walang aberya ang mga trak at drayber. Ang usual routine ng mga taga Ecological Solid Waste Management Program ng Munisipyo sa ilalim ng Mayor’s Office at ng Municipal Engineering Office ay mag-wawalis sa plaza bago pumutok ang araw at ‘yung mga naka-assign sa trak na hahakot ay iikutan at isasakay ang mga bin at dadalhin sa Municipal Dumpsite sa Brgy. Camburay. Tatlong trak ng garbage bin ang naglalagari mula bayan hanggang Camburay at vice-versa sa pagtatapon ng basura. Dagdag na mga ipinaghahakot ay isang kulay puting dump truck at isang kulay dilaw na hindi ko alam kung ano ang tawag doon. Basta ang alam ko ay ang may plaka ito na SGN 502. Ewan ko kung totoo, sabi ng “ultimo critico” ni Meyor, over-priced raw ang mga bagong equipments na ito. ‘Yung Municipal Dump Site tagilid pa rin ‘ata sa DENR…

Pero mas karima-rimarim tuwing hapon ang garbage bin na naka-lagay sa Public Market malapit dun sa dating Slaughter House. Kung idi-describe ko ito sa inyo ay p’wede kang masuka lalo na kapag mahina ang iyong sikmura. O kung ikaw ay maselan na nasa harap lang ng in-exhume, ina-awtopsiyang naagnas at nagpa-patis na cadaver ay hindi ka na makakain. ("Para ‘yun lang!")

Seriously, noon pa man ay diskumpiyado na kami sa proyektong ito ng munisipyo. Sabi namin, bago sana ipinatupad ito ay nagkaroon muna ng malawakang issue-awareness campaign on garbage segregation at nakapag-latag ng mga polisiya at patakaran para sundin ng general public. Ano-anu ang mga “kaparusahan” ng mga hindi susunod dito? Pero tila hindi ito napag-ukulan ng pansin. Walang kaabog-abog na ikinalat ang mga bin sa iba’t-ibang mga lugar, mga bahayan at public places. Kaya hayun, walang segregation na nangyari down from the households kaya’t lalong malabo ang paghihiwalay ng mga nabubulok at ‘di nabubulok na basura sa mismong pinagtatapunan.

Sabi ni Meyor Muloy, may mga “dugyot” kasi na mamamayan at tama nga rin naman. Akalain mo, ‘yung sinasabi kong eksena sa palengke, nandoon na nga ang bin ay hindi man lang mai-syut ang basura nila doon. Hinahayaan na lamang na manggitata, bangawin at mangamoy sa labas ng basurahan. ‘Yung iba namang residente, pati ba naman mga putol-putol na kahoy ay doon pa itatapon imbes na itabi na lang at gawing panggatong. Katulad sa palengke, tamad din silang itapon sa loob ng bin ang kanilang mga kalat katulad ng tae ng aso, may dugong napkin, gamit na diapers at kung anu-ano pang yucky things. ‘Kinam, dugyot!

Isa pa sa mga nakapagpapalala sa sitwasyon ay ang mga scavengers na nakikipag-unahan sa mga taga-Munisipyo sa mga garbage bin. ‘Yung mga bata ay aakyat at papasok sa loob ng bin, hahalukayin ito at kukunin ang mga mapapakinabangan at ihahagis sa labas ang walang pakinabang. Kaya hayun,.. super-kalat ang kalalabasan. Ganyan ang babantad sa iyo sa bawat umagang kay-gandang iyong inaasahan….

GINTO.

Isang aklat ang aking pinipilit na tapusin ngayon na kahit papaano ay isinisingit ko sa aking mga bakanteng oras. Para akong naka-tagpo ng bara ng ginto sa librong ito dahil muli ay aking na-appreciate ang mga pamana ng panitikang Pilipino.

Itinampok ko ito sa blog post na ito sapagkat ang isa sa tatlong sumulat nito ay taga-rito sa atin sa San Jose, Occidental Mindoro. Ang “Philippine Literary Heritage (From Spanish Period to Present)” ay inilimbag ng Mind Shapers Co. Inc. noong 2009. Ang aking tinutukoy na may-akda ay si Marlyn Guilas-Nuelo, PhD na tapos ng Bachelor in Secondary Education (BSE) major in English sa Divine Word College of San Jose. Kasalukuyan siyang propesor sa aking Alma Mater, ang Occidental Mindoro National College o OMNC.

Sa Introductory Page ng aklat ay ating mababasa: “Filipino literature contains the ideas handed down through the centuries which have been influenced the way Philippines has developed its society and civilization..” Naging nostalgic rin sa akin ito sapagkat muli ko na namang nabasa ang isa sa mga immortal na tula ng isa sa mga paborito kong makatang Pinoy (una si Amado Hernandez) sa kanyang tulang pinamagatang “If A Poem Was Just” na isinulat noon pang 1971 na sa aking palagay sa panahon ngayon ng global financial crisis, political situation ng ‘Pinas at hamon sa modern poetry ay napapanahon pa rin:

“If a poem was just
A bouquet of flowers,
I’d rather be given
A bundle of swamp shoots
Or a bundle of sweet potato tops
Gathered from a mud paddle
Or filched from the bamboo tray
Of a vegetable vendor,
Because I hunger
And my innards have not a nose,
They have no eyes.
Want has long benumbed
My taste buds
So don’t, revered poets of my country,
Don’t offer me verses
If a poem was just
A bouquet of flowers....”


Ang gintong tula na ito sa ating panitikan ay isinulat ni Jesus Manuel Santiago, isang kilalang manunulang aktibista noong Dekada ’70 at naging mang-aawit na nakilala sa pangalang Jess Santiago na lumikha at kumanta ng mga makabayang awitin noon katulad ng “Halina”, “Doon Po Sa Amin”, “Obando” at iba pa

Huli

Ang Balita:

Nahaharap ngayon sa kasong Robbery with Intimidation and Extortion ang isang kilalang local political propagandist na si Alex R. Del Valle. Nasakote ng mga pulis noong Miyerkules, ika-4 ng Pebrero, 2009 bandang alas 6:00 ng umaga sa pamamagitan ng isang entrapment operation ang mamamahayag sa Room 101 ng Mindorenyos Hotel sa Brgy. 9, sa Mamburao, kapitolyong bayan ng Occidental Mindoro, matapos umangan ng marked money na nagkakahalaga ng Isang Daang Libong Piso (P 100,000.00) na umano ay kinikil niya kay dating Congressman, dating Gobernador at ngayon ay Brgy. Captain Jose T. Villarosa, na mahigpit na political rival ni Gov. Josephine Ramirez-Sato. Si Del Valle ay Brgy. Kagawad din ng San Roque, sakop ng bayan ng San Jose.

Dinakip umano ang mamamahayag ng mga tauhan ni Police Senior Inspector Rollifer Jaure Capoquian kasama ang dating Vice-Mayor ng Mamburao na si Nilo Villanueva. Ayon sa pulisya, ang markadong mga salapi ay nakalagay brown envelope at kaagad nga siyang idinitine sa Mamburao Municipal Jail. Kahapon ay nakapag-lagak na ng kaukulang halaga ang suspek para sa kanyang pansamantalang paglaya.

Sa isang panayam kay Villarosa sa isang lokal na radyo, sinabi umano ni Del Valle na ang halagang ito ay para magkaroon ng “peace of mind” ang dating kongresista at para hindi na niya (Del Valle) umano “banatan” ito sa radyo. Si Del Valle ay may programa sa DZVT simula ala-1:00 hanggang alas-2:00 hapon tuwing Sabado na may pamagat na “SA TOtoo Lang..” Ilan sa mga maiinit na episodes ng programa ay ang kanyang panayam kay Joey De Venecia na anak ni dating House Speaker Jose De Venecia na dating kaalyado at family friend ng mga Villarosa hanggang sa maghiwalay na nga ng landas ang mga Villarosa at De Venecia dahil sa ZTE Scandal at mga bagong pulitikang kaganapan sa bansa.

Si Alex Del Valle ay dating regular announcer ng DZVT hanggang sa ito ay maalis at lumipat sa Bambi-FM na pag-aari ng pamilya Villarosa. Siya ay matagal na naging PR man o propagandista ng mga Villarosa hanggang sa lumipat ito sa kampo ni Governor Sato bago ang eleksyon noong isang 2007.

--------------

Ang Pagninilay:

Walang masama sa pagiging propagandista ni Alex Del Valle lalo na at kasama sa kanyang gawain ang pamamandila ng mga programa, proyekto at pampulitikang layon ng kanyang (mga) amo. Ang masama ay kapag lampas na ito sa pamantayang etikal ng isang diyaryista o journalist.

Kung totoo ang paratang, masalimuot at mailalagay sa tubig na mainit ang kanyang career lalung-lalo na sa pulitika. Kagawad pa kasi siya ng Barangay San Roque na binigyan ng mandato ng kanyang mga nasasakupan. Kung mapapatunayan, wala na siyang mukhang ihaharap sa kanyang mga ka-babaryo. Maaaring sa kangkungan ng kasaysayan siya damputin. Pero tanging batas lamang ang makapagsasabing siya ang maysala at anumang gawain na lampas sa itinatadhana ng batas at moralidad, may sala man siya o wala, ay paghamak na sa kanyang pagkatao.

Ang pangyayari ay magsilbi sanang mitsa upang suriin natin,- hubarin muna natin ang ating (partisan) political spectacles, kung ano ang sitwasyon ng mass media practitioners at mga media institutions sa lalawigan, inosente man si Alex Del Valle o maysala. Kung papaano tayo pinaglalaruan at ginagamit ng mga pulitiko sa lahat ng panahon lalung-lalo na kapag eleksyon. Kung papaano tayo pinupulaan, hinahamak, pinagtatawanan ng mga tao kapag naka-talikod. Mga taong hindi naman natin ginawan ng masama at vice-versa. Mga taong hindi naman natin kaaway o kagalit pero itinuturing tayong kaaway dahil lamang kagalit o hindi nila gusto ang ating mga amo. May ilan pa ngang mga kamag-anak natin na dahil sa pulitika ay hindi na tayo binabati. Wala na bang paraan para magsama-sama ang mga kagawad ng lokal na media sa isang tukoy na layuning para sa sariling kabutihan at kagalingan ng sambayanan at hindi ng mga pulitikong tunay na nagpapahirap sa bayan?

Ipalagay na na guilty si Alex Del Valle sa mga akusasyong ito, naging mas marangal na tao na ba tayo kaysa sa kanya? O baka naman siya lang ang nahuli o pinilit na hinuli dahil may mas malalim na pakay? Nangangahulugan ba ito na siya lang ang media man na gumagawa ng ganito sa Occidental Mindoro? O dahil matapang siya at pumasok siya sa bitag? O loko, super loko na kahit pa big time politician sa probinsiya ay lakas-loob niyang in-extort o in-intimidate? O talagang matakaw siya sa pera? Wala tayong dapat ipagmalaki at hindi tayo magiging mas marangal sa kanya kung hindi nga natin ginawa ang paratang sa kanya ay okey lang sa atin kung ang perang isinu-suweldo sa atin o tinatanggap natin ng legal ay mula sa mga pagawaing bayan kaya nasasakripisyo ang kapakanan ng mga mamamayan. Hindi ba katiwalian din ito sa ating panig?

Dapat ding magnilay ang mga namumuno ng lokal na istasyon ng radyo. Hindi komo ito ay paid program o “block timer” ay hindi na natin sila sagutin at wala na tayong pakialam sa kanilang mga pinagsasabi at tinatalakay sa mga programa sa ating himpilan o imonitor man lang nang maigi. Pera o revenue lang ba ang katapat nito sa atin kahit nagagamit na sa pansariling kapakanan at adyenda ng mga host at sponsors ang ating istasyon? Hindi ba puwedeng ang aspetong ito ng revenue ay ibaling na lang natin sa ibang social forces, kagaya ng mga international funding institutions,mga entrepreneurs, cooperatives, corporations o sa ating mga mission partners at iba pa imbes na sa mga pulitiko? Marami pang mga pamamaraang p'wedeng gawin.

Habang buhay mang makulong si Alex Del Valle ay hindi rin mababago ang katotohanang ang mayorya sa mga mamamahayag sa Kanlurang Mindoro ay lubos o tanging sumasalig lamang kaya napapa-ikot ng mga pulitiko. Kung wala kang nakikitang masama dito, may malaking krisis ka sa iyong pagpapahalaga at prinsipyo bilang tao at bilang Kristiyano...

Gusto ko lang idagdag, hindi alam ng mga ordinaryong taga-pakinig ang konsepto ng “paid program” o anumang aspeto sa marketing, technical at iba pa. Hindi nila alam ito at hindi sila entresadong malaman pa. Ang mahalaga ay kung ano ang isyu, kung sino ang kanilang naririnig at kung saan sila nakikinig. Sa kanila, basta kung saang istasyon ka nagsasalita ay taga-roon ka. Ikinukunekta nila ang sinasabi ng nagsasalita mismo at sa himpilang kanilang pinakikinggan. Hindi sapat ang “disclaimer” sa pang-unawa ng mga ordinaryong taong ito, kabilang yaong mga katutubo at ang masa na sinasabi nating tunay nating pinaglilingkuran. Libong beses ko na itong naranasan…

May pag-asa pa tayo, mga kasama,- tayong mga hindi nakikinabang (legal man o illegal, direkta man o hindi, maliit man o malaki, sinasadya man o hindi, kusa mang ibinibigay o pinipilit, at iba pa… Meron pa ba nito sa Occidental Mindoro?) kung gagawin nating salalayan ang pangyayaring ito sa ating mga pagninilay at gawain. May pag-asa pa tayo. Sabi nga ni Nick Quijano sa aklat na “News for Sale (The Corruption and Commercialization of the Philippine Media)” na ipinalabas ng Philippine Center for Investigative Journalism (PCIJ) noong 2004 na sinulat ni Chay Florentino-Hofileña, sa p. 24 :

“In spite of all these I still maintain a positive, and even optimistic, regard for all Filipino journalists. I am confident that even in the face of the wounding issue of corruption, most will still rise to the demands of their profession. ”

... kapag naihiwalay na natin ang mga kaanib ng lokal na midya na may pulitikal na pang-ilong at yaong mga wala at kapag may organisadong grupo ng mamamayan na magbabantay sa ating integridad!

Sanib Pulitika

Maigting ang panawagan ni Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo sa kanyang mga kaalyado sa pulitika: “The unification of Lakas and Kampi must now proceed in earnest and with deliberate speed”.

Ang atas na ito ni GMA ay kanyang ibinulalas sa Executive Meeting sa stalwarts ng dalawang partido noong Huwebes, ika-29 ng Enero, 2009 sa Mimosa Hotel sa Clark, Pampanga. At sa layuning ito ay itinalaga niya si Sec. Gabriel Claudio, na kanyang political adviser na siya ring tatayong head ng bagong tatag na Consolidation and Unification Committee na titiyak na hindi “magsasabong” ang dalawang pro-GMA party sa 2010. Idinagdag pa ni Madam Gloria, “Guided by a common vision and united by a sense of purpose with the best interest of the people at heart, I now ask you to work on a merger with Kampi and fortify the ranks of our merged party so that we may face the electoral process of 2010 with righteousness and confidence.”

Layunin din umano ng Komite na maging responsible sa pade-determina at pagsasa-aktibo sa mga pamantayan at mekanismo sa pagpili ng kandidato sa halalan sa isang taon sa mga posisyong pambansa.

Alam natin na dito sa atin, ang "Dos Marias" sa ating pulitikang lokal ay isang Lakas at isang Kampi. Sinabi ni Claudio sa isang hiwalay na panayam na iniiwasan ng Pangulo ang paghaharap o “engkuwentro” sa pagitan ng mga kandidato ng Kampi at Lakas sa antas lokal kagaya nang nangyari noong 2007. Nagangahulugan ba ito nang pagsasama sa tiket ng dalawang Madam ng Occidental Mindoro sa ilalim ng iisang political banner sa 2010 at hawak-kamay na silang mag-a-appear sa mga campaign sortie? Kung hindi, sino sa kanila ang kakalas sa merger? In the first place, mangyayari kaya ang merger na ito?

Huwag munang mag-alala yung mga lokal nating pulitiko na hindi pa emotionally prepared makasama sa pangangampanya ang kanilang mga dating kagalit at katampuhan o ka-“LQ”. Hindi pa ito sementado. May hassle pang naka-amba’t nakikita. Maaaring maging killjoy ang mga taga-Lakas na loyal (kung may natira pa..) kay Congressman Jose De Venecia at i-frustrate ang merger. Isa pa, mismong si dating Pangulong Fidel V. Ramos, na titular head ng Lakas-CMD ay tutol din daw dito sa dahilang hindi pa niya idini-disclose.

May panukala pa nga pala si Ex-Senator Heherson Alvarez, Executive Vice-President ng Lakas : “We want the merger to start from the bottom.” Ibig sabihin, kung walang pagsasanib sa lokal, walang totoong merger na magaganap. Naniniwala akong walang mangyayaring pagsasanib at least sa local level. Sa huli, kanya-kanya pa rin ‘yan. At pareho silang makatitiyak ng pambansang ayuda sa kampanyahan sa 2010 sa usapin ng logistics, endorsements at iba pa.

Mahahati lang ang partido sa dalawa. Kagaya ng Liberal Party-Atienza Wing at Liberal Party-Drilon Wing noon na sabi ko nga ay pinaghiwalay lang ng “wings”. Depende ‘yan kaninong political “whisper (?)” sila mas makikinig. Sasablay ang dalaw mo (what I mean is,- ng s’yota mo sa iyo…) pero hindi siguro ang hula ko. Period!

Wala nang biruan, sa Occidental Mindoro pagkatapos ng eleksyon, sa mga posisyong pambansa ay mananaig pa rin ang oposisyon. And as usual, wala na silang pakialam sa resulta ng pambansang halalan. Kung sino ang ating mga ibinoto at nanalong senador, bise-presidente at maging presidente. Kagaya kung papaano wala na silang pakialam kung dinaig halimbawa nina Loren at FPJ sina Kabayang Noli (na talagang “kabayan” natin sa Mindoro) at Tita Glo noong 2004. O kung ang mga mamamayan man ay bumoto sa administrasyon o sa oposisyon.

Pagkatapos ng 2010, ang key leaders pa rin ng dalawang local political groups ang ating iboboto at mananalo. May tig-isang term pa kasi sila. Ang crucial at importante lang sa kanila ay ang bilang ng mga alkalde, bise-alkalde at mga bokal kanilang maipapanalo at ma-iluluklok. At doon nila labis na itutuon ang kanilang pondo at ilan pang rekurso, estratehiya sa kampanya, - sa loob man o labas ng batas panghalalan.

Tiyak na magiging magastos ang halalan sa 2010 dahil pati ang mga kasong isasampa sa hukuman resulta ng reklamong pang-eleksyon (sa alinmang antas ng proseso nito) ay kanilang pinansiyal na pagha-handaan. Hindi ka nakatitiyak na makaka-upo ka o mag-iinit ang iyong puwet sa puwesto lalung-lalo na kung ilang pulgada lang ang iyong lamang. Kaya titiyakin nilang dapat ay milya-milya ang layo nito sa kanilang kalaban para makalusot sa asunto sa huli. S’yempre, ang lalim at balong ng kanilang balon ng kuwarta sa kampanya ang siyang magtitiyak niyon! Hindi man natin maibulgar dito kung saan nila ito huhugutin, alam na ninyo kung papaano at saan nila ito babawiin. At kapag bumaha ang kuwarta sa eleksyon, mas maraming nguso ang mamantikaan kaya maraming dudulas (at dadalas) magsalita (o mananahimik dahil mamumu-alan ng sebo!).

Kaya ang mga bata’t baguhan ngunit may kakayanan, mararangal, matitino at karapat-dapat na mga pulitikong walang sapat na pondo ay mag-dadalawang-isip na seryosohin ang kanilang kandidatura o tuluyang aatras na lang. Ang pulitika dito sa atin ay paikot-ikot na lang na parang asong pilit inaabot ang sarili niyang buntot…

Pagkatapos ng 2010,- taga-administrasyon man o taga-oposisyon ang maging pangulo, VP o ang mayorya ng senador at kongresista ay mananatili ang eksena sa larawang makikita sa itaas: Para silang very close at parang magkaisa sa layunin na parang hindi nagka-kanya-kanya na animo tunay na magkatuwang sa pagpapa-unlad ng lalawigan. Oo, mananatiling ganito ang larawan sa itaas…

…. hanggang hindi natin naiisip na kung hindi na talaga mababago ang mga bida sa ating “pelikula ng pulitika”,- ang mga ekstra, ang iskrip, mga eksena, telon at entablado na lang ang ating repormahin sa pamamagitan ng non-partisan means…

---------
(Photo courtesy of Allan Potestades of AVSJ Bigkis Balita)

Radyo sa Mindoro

Ipalagay na eksena ito sa party headquarters ng isang pulitiko at kausap niya ang isang lider-Mangyan. Panahon ito BAGO ang eleksyon...

Pulitiko : “Hay, salamat,… sa wakas ay umabot rin tayo sa gusto kong mangyari...”
Mangyan : “Pauuwiin mo na ba ako sa amin?”
Pulitiko : “Wala… W-wala sa isip ko ‘yan...”
Mangyan : “May maasahan pa ba kami sa iyo?”
Pulitiko : “Naturalmente! Palagi at patuloy…”
Mangyan : “Hindi ba niloloko mo lang kami…?”
Pulitiko : “Hindi! Nagtatanong ka pa, e….”
Mangyan : “Paglilingkuran mo ba kami nang tapat?”
Pulitiko : “All the time…”
Mangyan : “Ikaw ba ay magiging sakit ng ulo namin?”
Pulitiko : “’Tangna,..Hindi!! Are you crazy???”
Mangyan : “Mapagkakatiwalaan ka ba?”
Pulitiko : “Yes…”
Mangyan : “O, Kaibigan ng aming tribo….”

Para malaman kung ano naman ang pag-uusap PAGKATAPOS ng eleksyon at NANALO na si Pol Pulitiko. Basahin lang simula sa IBABA PATAAS.

Seriously, ang nagtulak sa aking i-post ito ay ang binanggit minsan ni Bapa Sute Montales, isang lider-tribo ng mga Hanunuo sa bayan ng Magsaysay sa isa naming pakikipag-dayalogo sa kanila noong isang taon. Sabi niya : “Iyang mga pulitiko kapag malapit na ang eleksyon, may pahagod-hagod pa sa Mangyan at patapik-tapik sa likod. Pero kapag nanalo na, kapag kakausapin mo ay bigla na lang silang tatalikod…!!!”

Bilang lokal na media ay sumugod kami doon nang magsagawa ng pagkilos ang samahang HAGURA (Nanunuo, Gubatnon at Ratagnon) sa nasabing munisipyo para ipakita ang kanilang pagtutol sa isasagawang Magneto-Telluric Survey kaugnay ng Oil Exploration ng Department of Energy (DOE) sa Sitio Magarang na sakop ng kanilang Lupaing Ninuno. Inimbitahan noon ng Sangguniang Bayan (SB) ng Magsaysay sa pangunguna ni Vice-Mayor Ramon G. Quilit ang mga lider-katutubo para ipahayag ang kanilang panig sa inquiry ng SB. Pero hindi ang mina ang gusto kong tumbukin dito…

Tanging DZVT lamang ang istasyon sa Mindoro na malalimang tumatalakay sa ganitong usapin ng mga Mangyan. Mula sa isyung may kinalaman sa armadong tunggalian na inosenteng Mangyan ang kadalasang biktima; hanggang sa paggamit sa kanila ng mga pulitiko tuwing halalan kagaya nang nangyari sa Paluan noong nakaraang eleksyon. Magka-ugnay ang Mangyan Mission at DZVT,- ang Social Communication Apostolate ng Bikaryato, sa pagsugsog kung saang kampo ng pulis o sundalo dinala halimbawa ang isang inarestong Mangyan; hanggang sa kanilang paninindigan kontra sa mina at oil exploration partikular ng Intex at ng Pitkin. Tanong tuloy ng isa kong kakilala, “Trabaho pa ba ng media ‘yan? Hindi ba ang trabaho n’yo lang ay magbalita ng tama at patas, ng ayon sa mga tunay na pangyayari? Kapag kasama ninyo ang mga Mangyan sa kanilang mga layunin, halimbawa kontra-mina,.. kinakampihan na ninyo sila,.. may kinikilingan na kayo…”

Ang sagot sa mga tanong na ito ay naka-kawing (pasensya sa salitang ginamit ko!) sa isang mas malaking tanong : “Ano ba ang papel ng Mass Media sa lipunan?” O sa konteksto : “Ano ba ang katangian ng mga istasyon ng radyo sa Occidental Mindoro?” Gusto ko mang suriin ito ay hindi ko gagawin. Tulungan ninyo akong sumuri. Marami kasing magagalit sa akin kung sasabihin ko na may dalawang istasyon ng radyo dito na ginamit o ginagamit sa layuning pulitikal ng mga may-ari o namamahala nito. Baka putaktihin na naman ako ng hindi obhetibo at personal na mga argumento mula kay “Alipin ng Langit”. Pagbibintangan na naman ako. Kesyo ako naman daw ay hindi Mass Communication o baka lektyuran uli ako ng Journalism at saka kung anu-ano pa…

Isa sa mga Mass Communication Theories na binabanggit ni Franz-Josef Eilers, SVD sa p.67 ng kanyang aklat na “Communicating in the Community” (An Introduction to Social Communication), ay ang Agenda Setting Theory na nagsasabing ang isa sa main functions ng Mass Media ay ang mag-set ng adyenda at pumili ng mga paksang dapat lamang pag-usapan, depende sa gusto nating ilabas, depende sa ating mga personal o pulitikal na adyenda. Kagaya ng paliwanag ni MS na nai-post ko na minsan.

May mga propagandista ng lokal na pulitiko na aasta o magmamalaking wala silang mga adyendang pulitikal sa kanilang talakayin at mga pag-babalita, pero sana ay maunawaan nila ito: Sa pagsasalita natin sa radyo, iniisip ng tao ang mga sinasabi natin pero hindi nila ito ginagawa. Gayundin, hindi rin nila ginagawa ang mga sinasabi nating dapat nilang isipin. Kaya kailangang madama tayo ng ating mga taga-pakinig hindi lamang sa pamamagitan ng ating mga tinig sa radyo. At wala nang paraang mas madadama tayo kaysa sa pagsama sa kanila sa kanilang bawat karanasan sa pagkakamit ng adhikain sa lipunan …

Kung susumahin natin ang mukha ng Mass Media sa atin, maaaring i-cite ang n. 416 ng Compendium of the Social Doctrine of the Church na ipinalabas noong Hunyo 2004 ng Pontifical Council for Justice and Peace sa Vatican na nagsasabing: “In the world of the media the intrinsic difficulties of communications are often exacerbated by ideology, the desire for profit and political control, rivalry and conflicts between groups and other social evils.”

….At para sa amin, hindi nga lang pala ito trabaho kundi pagsasabuhay din ng pananampalataya!


(P.S.- Salamat din kay Sandi V. ng Wackwits sa konsepto sa itaas na halatang pilit ‘ata ang aking pagkaka-gamit..)

Makabagong Pilato

“May patunay ka ba na historikal na personalidad si Poncio Pilato? Ang Bibliya ay sinulat para sa pananampalataya, at hindi para magsilbing historikal na tala ng mga pangyayari, di ba?

Hindi kaya si Poncio Pilato ay isinalarawan lamang ng manunulat ng Bibliya sa isang paraang makakasuhay sa layunin nito sa kaniyang pagsusulat? Baka kasi kailangan lamang ng isang magkakanulo kay Hesus, kaya't kailangang maging masama ni Poncio Pilato...Ang tawag dito ay Hagiography...At, oo, ang kasaysayan ay itinatakda hindi lamang ng tunay na nangyari, kundi ng Hagiograpiya...Maaari bang marinig ang iyong bahagi dito?”

Halatang hindi basta-bastang Church-goer ang sumulat, 'di ba? Comment ito sa posting na may pamagat na “Hanggang Ngayon Ba Naman..” ni “Tirador…” kung saan ay na-mention niya (“Tirador..”) si Poncio Pilato. Comment ito noong January 20 sa kalagitnaan ng umuulang comments sa kanya simula nang i-post niya ang “Look Who’s Talking?” na tumitira sa mga host dun sa istasyon ng radyong hindi pag-aari ng Simbahan.

Maganda ehersisyo ng utak ang isyung pinalutang ng nag-comment. May sense ang binukas niyang discussion at hindi mapurol kagaya nung kay “Alipin (daw) ng Langit”. Ewan ko kung magkakilala sila. Anyway...

Oo nga naman. Come to think of it (naks!),.. Masamang tao ba talaga si Pilato? Maliban sa paghuhugas ng kamay, mayroon pa ba siyang ibang kasalanan? Baka nga kaya itinakda lang ito ng Hagiograpiyang sinasabi ng nag-comment.

Sa mga sulating batay o sumasangguni sa Bibliya at sa Bibliya mismo ko unang nakilala si Pilato (hindi ko alam kayo). Hindi lamang sa buong apat na Gospel kundi maging sa Book of Acts at sa Unang Sulat ni San Pablo kay Timoteo mababasa si Pilato. Pero labas sa Bagong Tipan, kung papaano siya namahala sa Judea ay naitala lamang sa pamamagitan ng pagsasangguni sa mga gawa ng Jewish historians na sina Josephus at Philo at ang historyador na Romano na si Tacitus. Nabasa ko lang ang mga ito sa aklat na ibinigay sa akin ni Edith Escalante,.. na taga-Catechetical Coordinating Office (CCO) ng Bikaryato,- na pinamagatang “Who’s Who in the Bible” na published by Reader's Digest na halos katunog din ng “Look Who’s Talking” ni “Tirador"!

Maaring Hagiography nga ito sapagkat kung talagang naging bad boy si Herodes sa buong buhay niya at hindi lamang sa panahon ng paglilitis kay Hesus, bakit ayon sa ilang iskolar ng Bibliya, may sinaunang tradisyon na lumikha ng isang gawa-gawaang (fictitious) “Acts of Pilate” na maihahalintulad natin sa hindi kinikilala o ‘di-awtorisadong ng Simbahang Katoliko na “Gospel of Judas” na naging punto rin ng mga debate ilang taon lang ang nakalilipas. (Pero sabi nga pala ni Fr. Gerard O' Collins, SJ na propesor ng Christology sa Pontifical Gregorian Seminary sa Roma, kagaya ng mga "gospel" ni Maria Magdalena, "it does not merit the name 'gospel' "). Ang “Acts of Pilate” ay naglalaman ng mga fanciful stories re: Jesus Trial. Sa mga post-Biblical Christian literature nga raw ay inilalarawan ni Pilato si Hesus hindi lamang walang-sala o inosente kundi kinilala pa niya ang kabanalan nito. At ito ang mas matindi, ang mga Coptic Christians sa Ehipto ay ibinibilang si Pilato sa hanay ng mga santong kanilang pinararangalan.

Pero may posibilidad ba na walang Pilato sa tunay na buhay? Ewan ko,… pero ang alam ko, totoo man o hindi si Pilato, kung papaano siya ipinakilala sa atin sa layuning tayo ay maging isang tunay na Kristiyanong mananampalataya ay dapat na magtulak sa atin na harapin ang hamon at tawag ni Hesus. Kagaya ng tagpong iyon sa sala ni Pilato. Halimbawa ay kung papaano natin ipagtatanggol ang ating pananampalataya at ang Simbahan sa gitna ng pressure at pambabatikos ng mga makapangyarihang tao o institusyon gamit ang mass media. Kung hindi, bibiguin natin ang mga sumulat nito sa kanilang layon. Isa pa, kung sa “Quest of the Historical Jesus” ay hirap na natin (mga ordinaryong mananampalataya) maunawaan ang mga biblical scholar, dadagdagan pa ba ng “Quest of the Historical Pilate (?)”? Hamon ito sa ating religious leaders kung papaano nila ito ipatatagos sa atin sa pamamaraang abot ng ating pang-unawa sa kanilang kapasidad bilang ating pastol o sa mga gawain pastoral.

Speaking of historical Jesus, ganito ang paliwanag nina Douglas J. Elwood at Patricia L. Magdamo na bumabanggit sa paliwanag rin ni Gunter Bornkamm sa kanilang aklat na “Christ in the Philippine Context” na puro alikabok at inaanay na nang madampot ko sa stock room ng isang parokya. Ewan ko kung outdated na ito at nabasa na kaya "itinago" na. Pero sa p. 313 ay ating mababasa :

“Our task then, in the continuing quest of the historical Jesus “is to seek the history in the central message of the Gospels and in this history to seek the message.” And. “If we are asked to differentiate between the two,” he concludes, “that is only for the purpose of revealing more clearly their inter-connection and inter-penetration.””

Pik-apin ko lang ang mga salitang "inter-connection" at "inter-penetration". Subukan nga nating i-“inter connect” at i-“inter-penetrate” ang kasalukuyang kalalagayan o karanasan at kasaysayan (ang kasaysayan ay hindi lamang ang mga lumipas na kaganapan kundi ang anumang nangyayari ngayon,indibidwal man o kolektibo,-saan mang panig ng mundo, sa mismong mga oras na ito habang binabasa mo ang “Pamatok”) sa Occidental Mindoro at kay Pilato kahit sa isang halimbawa lang…

Pero bago ito, kung ang tangi nating pagbabatayan ay ang Bibliya, totoo man o gawa-gawaan lamang ng mga sumulat nito si Pilato para sa kanilang pam-pananampalatayang layunin , ipinapakita na sa partikular na tagpong iyon,- nang hatulan niya si Hesus, si Pilato ay kinakitaan ng kahinaang likas sa tao. Isinalarawan ni Juan si Pilato bilang isang taong sumunod lamang dahil sa udyok at pananakot ng mga umakusa o nagsakdal kay Hesus : “Subukan mong palayain ang taong iyan at hindi ka na kaibigan ng Cesar” (Jn. 19;12).

Sa ating kasalukuyang konteksto ay maaaring ganito natin ito ii-inter-connect at ii-enter-penetrate: “Kapag umalma ka sa pagmimina at kapag hindi ka nagbigay ng permit sa mga aplikasyon sa pagmimina sa iyong nasasakupan,.. Kapag hindi ka gumawa ng paraan para lumabas na pabor sa Cha-Cha ang mga tao sa iyong teritoryo,…Kapag kinuwestiyon mo at pinahinto ang operasyon ng STL/PCSO sa inyo,..HINDI ka na kaalyado ng Pangulo. Hindi ka na kaibigan ng Malakanyang..”. Isa lang iyan sa maraming halimbawa ng panlipunang sitwasyon dito sa atin. Batay sa lahat ng source sa loob man o sa labas ng Kasulatan, si Pilato ay isang lider ng pamahalaan at katulad ng ating mga lider ay mayroon ding kahinaan. Pero ang mga kahinaang ganito ay hindi dapat gawing excuse sa intensiyonal at patuloy na gawaing labag sa Kristiyanong turo ng pag-ibig at katarungan.

Hindi na mahalaga kung likha lang ng imahinasyon si Pilato, o sinumang tauhan sa Bibliya,- o hindi. Trabaho na iyan ng mga biblical scholar kagaya ni Albert Schweitzer at iba pa. Sa aming mga hindi ordenado at hindi man lang naka-tuntong sa Seminaryo (para mag-aral, ha), ang mas mahalagang pagtuunan namin ng pansin ngayon,- lalung lalo na sa konteksto ng Pilipinas at ng ating lalawigan ay kung papaano namin pag-uugnayin, ilalapat, bibigyang-kahulugan, patatagusin at isasa-buhay ang mga mensahe ng Diyos sa Bibliya sa ating personal na buhay at sa paglikha natin ng kasaysayan. Maging tao man o historical event and experience ang magtulak sa ating gawin ito kasabay ng taimtim na panalangin para sa paggabay ng Espiritu. Mga daan na dapat tahakin ng isang tunay na taga-sunod ni Kristo.

Batay sa ating mga personal, panlipunan at pampulitikang karanasan,- positibo man o negatibo,- noon man ngayon at bukas, at kasaysayang ating nililikha sa bawat araw ng ating buhay,- ang tunay na hahatol kung tayo ay itatanghal sa dakong huli na "kawawang" Pilatong masama na ipininta sa utak ng maraming Kristiyanong Pilipino o ang Pilatong naging mabuti ayon sa ilang tradisyon (at naging instrumento daw ng kaganapan ng misyon ni Hesus at dapat na ikonsidera) kaya binibigyang-pitagan kagaya ng Coptic Christians sa Egypt.

Kagaya nang mensahe ng kuwento ng munting ibon, tusong bata at isang paham, ang sagot dito ay: "Nakasalalay sa ating mga kamay...." Kagaya ng karanasang nagtulak kay Pablo upang magbago...

-----
(Photo Credit: "Ecce Homo" (Behold the Man) painting by Antonio Cisceri grabbed from Wikipedia)

Gracefully Done Reso?

Para sa mga nag-aabang sa kinahinatnan ng ating "propaganda campaign" para sa OMECO, para sa inyo ang posting na ito.

At tuluyan na ngang nagkaroon ng linaw kung hindi man ay lalong kalituhan kung ano ang kahihinatnan ni Occidental Mindoro Electric Cooperative (OMECO) GM Alex C. Labrador noong ika-20 ng Enero 2009 sa pamamagitan ng ginawang espesyal na pulong sa mismong pambansang tanggapan ng NEA sa Quezon City. Kumpleto ang mga Board of Director (BOD) na doon ay dumalo maliban kay Dir. Leonardo S. Dela Fuente.

Sa pamamagitan ng Resolution No. 01; Series of 2009 ay nabigyan ng aksyon ang naunang Application for Retirement ni GM Labrador. Maaaring ang graceful exit na ito ang kanyang pinili sa mga inihaing mungkahi sa kanya kung siya man ay pinag-hainan ng mga opsyon. Lumalabas na pinili niya ang mag-retiro na lang kaysa sa ma-terminate.

Ang pamagat ng Resolution ay “Resolution Accepting the Application for Retirement of General Manager Alex C. Labrador”. Dito ay sinasabing si GM ay tatagal na lamang sa OMECO hanggang ika-30 ng Abril 2009 kasabay ng pagre-request sa NEA na mag-designate ng Project Supervisor within the transition period. Anonymo,- este,..unanimously approved ang panukala.

Pero ito ang mga “Whereas” na hindi katanggap-tanggap sa ilan:

“….much that the Board is grateful for all the contributions made by GM Labrador during his stint with OMECO….”“

….in grateful acknowledgement and appreciation of the efforts of GM Labrador to surmount the challenges faced by the coop, the Board hereby grants all gratuity benefits and legal retirement entitlements due to the GM as approved by the NEA to be paid on or before 30 April 2009…”

At ito pa :

“….this Board requires the GM to make reconciliatory moves and transfer of accountabilities and to allow him to make important inputs to steer the Coop towards progress and efficient operation…”

Nasaan na ‘yung bigat ng kulay pulang Audit Report ng NEA? Parang lumalabas kasi na hindi totoo ang mga anomalyang natuklasan sa Audit Report na siya ring mga paratang ng Save OMECO Movement.

Tunay na ang mga Mindorenyo (o ang kalakhan sa Pilipino) ay mas binbigyan nang timbang ang damdamin kaysa sa pagkakamit ng katarungan. Lugmok na raw si GM, bakit pa natin sisipain? Sadyang malilimutin at madaling makalimot ang Pinoy.

Naghahasa na kaya ng legal nilang palakol ngayon ang Save Omeco Movement? Abangan…

At para naman sa mga tumutuligsa kamakailan sa akin na hindi ko dapat ginagawa ang mga sulating ito ay naririto ang sinasabi sa n.29 ng Communio Et Progressio: "The process of promoting - in what is sometimes referred to as a "propaganda campaign" - with view to influencing public opinion is justified only when it serves the truth and its objectives and methods accord with the dignity of man and when it promotes causes that are in the public interest. This causes may concern either individuals or groups, one's own country or the world at large.")

-------
(Photo Courtesy of Save OMECO Movement)

Ano Ba 'Yan, Konsehal Allan?

Kahapon ay nagkaroon ng sesyon ang Sangguniang Bayan ng San Jose at kung hindi lang sa ilang mga bagay ay ordinaryong sesyon lamang ito. Pero matapos na manumpa kay Mayor Romulo “Muloy” Festin noong Lunes, ika-19 ng Enero 2009, dumalo sa kanyang kauna-unahang appearance dito si SB Member Allan Ismael. Si Ismael ang “napili” o “napisil” (pero sigurado akong hindi “napilit” dahil gusto rin niya ang kasalukuyan niyang puwesto sa pamahalaang lokal!) ng kanilang partido o grupong pulitikal para pumalit sa yumaong si Councilor Cesar C. Asilo sa nasabing lupon.

Kontrobersyal ang kanyang naging Acceptance Speech kahapon. May mga taga-media ang nag-cover nito. Hindi ko na idedetalye pa ito sa aking posting pero kung intresado kayo ay i-klik n’yo na lang ang blog ni Kenkoy @ Tirador ng Kaning Lamig mula sa aking blogroll. Si Ismael ay dating Kapitan ng Brgy. Poblacion II at project officer 'ata ng aming gobernador.

Sa panayam ng aking mga kasamahan kay Ismael kani-kanila lang, sinabi niya na walang nag-endorso sa kanya na mga taong labas sa kanilang partido. Si Ismael ay ka-partido ni Mayor Festin na kaalyado ni Gov. Josephine Ramirez-Sato sa tinatawag na “Dream Team”. Garalgal ang boses na sinabi ni Ismael na tunay lamang na mali ang salitang kanyang nagamit sa talumpati. Kumbaga, slip of the tongue lang daw ito. Hindi dapat na ipinatungkol niya ang salitang “pag-e-endorso” sa aming Obispo. Talaga lamang daw na medyo nawala siya sa kanyang mga sinasabi noon.

Sa matuling sabi ngayon: WALANG endorsement na nangyari o ginawa si Bishop Palang. Hindi pa verified kung totoong nag-endorse nga ang local religious leader ay bakit ito naging subject kaagad ito sa listeners’ opinion portion ng programa? Baka naman nga walang halong malisya ang ginawa nilang ito. Pero sabi ng isang lider ng Pamayanang Kristiyano, “Anuman ang adyenda nila kay Ismael o sa alinmang pulitiko, bakit kailangan pang kaladkarin ang pangalan ng Obispo?”. Nag-paumanhin kaagad si Ismael sa pangyayari. Tinuldukan na rin kanina ng himpilan ng radyo ang usaping sila ang nagsindi. Apoy na sila ang nagsimula. Siyanga pala, bagama't wala itong kinalaman sa isyu, ayon sa aming source, ang dalawang host ng segment ay mga non-Catholic…

Oo nga pala, kahapon ay nanumpa din si President Barack Obama bilang ika-44 na Pangulo ng Estados Unidos at nagkaroon din siya ng blooper sa kanyang oath. Ganito ang sabi ng Yahoo News, mainit-init pa:

“As first-timers on the inaugural stage, no one can blame President Obama and Chief Justice John Roberts for being nervous. Debate initially swirled around who actually messed up the oath, but MSNBC's play-by-play clears it up.”

Dagdag pa. Sa kanyang talumpati (si Ismael po, hindi si Obama) pinasalamatan niya rin si Konsehal Senen Zapanta pero ang gusto naman pala niyang pasalamatan ay si dating Konsehal Senen Delos Reyes. E, hindi naman si Zapanta ang kanyang ka-partido kundi si Delos Reyes. Ano ba 'yan, Konsehal Allan?

Ang dali talagang malito ng isip ng tao, oo… ang mga arsonista pala, pwedeng maging instant bumbero!

-------
(Photo grabbed from http://www.firenuggets.com - Kuha po 'yan sa California hindi sa San Jose..)

Ating Aroma Beach

Kapag bumiyahe ka sakay ng eroplano papuntang San Jose, ang unang lugar mong mabubungaran ay ang Aroma Beach. Ito rin ang pinaka-madaling pasyalan na maaari mong pagdalhan ng walang gastos kapag may bisita ka galing sa ibang lugar. Maganda ang Aroma kung umaga. Lalung-lalo na kapag kalmada ang dagat at hindi masama ang panahon.

Sama-samang makikita mo dito ang mga morning jogger, mga mangisngisdang humihila ng lambat, mga batang nag-tatampisaw sa dagat, mga naglalakad na buntis at matatandang may rayuma at iba pang mga sakit. Sari-saring uri ng tao mula sa sari-sari ring larangan ng buhay ang makikita dito. May mga cottage na dito matatagpuan at may pagkakataong may mga malalaking bangkang pangisda ang dito ay naka-daong.

Pero kung gaaano kaaliwalas ito sa umaga ay ganoon naman ito ka-delikado kapag dis-oras ng gabi. Noon pa man, simula nang hindi ma-regularisa ang mga cottage dito ay pinagmulan na ito ng maraming krimen. Kung taga-San Jose ka, tiyak ay may kakilala ka na nabugbog dito o nakarinig ka ng kuwento nang rambulan dito. May mga kaso rin ng gang rape at gang war dito na naganap noon, ‘di ba? Naging pugad na nga ito ng mga bagamundo kung gabi: mga tumador, pokpok (hindi mga karpintero ha!), adik, basagulero, bulakbol, TNT lovers at kung anu-ano pa,.. pati ang mga holdaper.

Bawal sanang magtayo dito,- ayon sa isang lumang ordinansa, ng mga permanenteng istruktura pero may lumalabag na cottage owners sa batas na ito. Hindi ko nga alam kung nagbabayad ng tax sa Brgy. San Roque o sa munisipyo ang mga ito. Hindi ko rin alam ko hindi ba delikado sa kalusugan at kapaligiran ‘yung mga palikuran doon. Ni hindi ko nga napakinggang ininspeksyon ang mga iyon ng aming sanidad. Hindi ba pwedeng ipasa na sa LGU ng San Jose ang Aroma Beach para tuluyan itong “luminis” anumang oras?

Ito ang nakakatawa. Minsan, may mga cottage owner na nagtayo ng permanent structures doon at nang may mga nagsabing dapat gibain ang mga ito, ang sagot ba naman nang ilang namumuno ay, “…kung walang opisyal na nag-rereklamo ay hindi kami magde-demolish…” Walandyo. May batas na nga pong nagbabawal. Hindi ba ang dapat ay ipatupad muna ang batas at harapin ang sinumang mag-rereklamong matatamaan? Hay,.. buhay…

Noong ika-9 nga ng Enero, 2009 ay nabiktima ng holdapan sa Aroma Beach sina Ronald Bejelica, 27 anyos na tindero at Luzviminda Sabordo, isang 18 anyos na estudyante na nanakawan ng mga alahas at pera. Pero kinaumagahan ay kaagad na nasakote ng mga pulis sa pangunguna nina PO3 Romeo Jimena at PO3 Ulysses Encila ang mga holdaper na nakilalang sina Maximino Flores @ Allan, 26 anyos, Benny Perucho at Rolando Tanglao, 32 ang edad na mga taga-Brgy. Bubog at Bagong Silang, Brgy. San Roque. Nasakote sila ng PNP sa loob ng bakanteng St. Virginia Cemetery na pag-aari ng negosyanteng si Hai Soy Tan. Isinampa na sa piskalya ang kaso laban sa kanila at sila ay naka-kalaboso na ngayon.

Sa bahagi ng tulang isinulat ni R.L. Yano, na hindi ko kilala na pinamagatang “O, Bayan Kong San Jose, Ipinagmamalaki Kita” na edisyon noong 2005 ng “Kanluran”, ang Opisyal na Pampanitikang Dyornal ng Occidental Mindoro National College o OMNC ay mababasa natin:

“Sa Aroma Beach mong aming iniingatan
Sa tao’y naghahatid ng kaligayahan;
Sa bawat magsing-irog at mga pagdiriwang
Ng mga kaarawan at iba pang kasiyahan.”

….. Iyan ay kung tunay na ligtas tayo sa mga masasamang-loob (sa loob at labas ng gobyerno)!

--------
(Aroma Beach Photo from travbuddy.com/travel-blogs/)

Mahimalang Gamutan

Noong isang gabi ay napanood ko sa "TV Patrol" sa ABS-CBN ang pagkakapanalo ng pelikula ni Nora Aunor na ipinalabas noong 1982 na pinamagatang “Himala” bilang APSA Best Asia Pacific Movie of All Time na iginawad ng CNN. Naungusan ng pelikulang ito ang mga bigating Asian films kagaya ng “Crouching Tiger, Hidden Dragon” ng China na idinirehe ni Ang Lee na nagkamit ng ikatlong puwesto, kabilang ang pamosong “Seven Samurai” ni Akira Kurosawa, na siya namang pumangalawa. Partner sa paligsahan ng CNN at Asia Pacific Screen Awards o APSA. Ang “Himala” ay naka-kuha ng 32% ng mga boto habang inihayag naman ang mga nagwagi sa Australia noon pa 'atang ika-14 ng Nobyembre noong isang taon. Higit sa 32pelikula mula sa 17 bansa ang kalahok dito.

Ano ang konek nito sa ating lalawigan? Ang pelikulang ito ni Direktor Ishmael Bernal at prinudyos ni Bibsy Carballo ay isinulat ni Ricky Lee. Nabasa ko sa kanyang aklat na “Trip to Quiapo” na ang nagbigay sa kanya (Lee) ng inspirasyon sa pagsusulat ng “Himala” ay ang isang umano ay aparisyon ng Mahal na Birhen sa isang dalagita sa Isla ng Cabra sa bayan ng Lubang, sakop ng Occidental Mindoro noong 1967.

Naging kontrobersyal ang pangyayari at maging ang mga lider-pananampalataya noon ay nagtalu-talo kung totoo nga ba ang aparisyon. May mga naniwala, may mga nagduda. Humugos noon sa Cabra ang mga deboto, negosyante, usyusero at kung anu-ano pang klase ng tao mula sa ibang lugar sa Pilipinas at ilang bansa sa mundo. Naging patok noon ang istorya sa radyo, telebisyon at lalung-lalo na sa mga pahayagan. Matagal itong itinampok sa mga isyu noon ng Sunday Times Magazine. Hitik daw ang mga pahina nito sa larawan at panayam hinggil sa pangyayari sa Cabra. Kuwento noon ng lolo ko...

Ang pangyayaring ito sa Isla ng Lubang ay halos limot na ngayon sapagkat sabi ng iba, panahon na rin ang nagpatunay na ito ay huwad. Sabi nila, yaon daw kasing ‘di umano ay pinagpakitaan ng Mahal na Birhen ay hindi naman kinakitaan ng kahit na konting kabanalan nang siya ay nagka-edad na. Hindi kagaya nang mga pinagpakitaan ng Birhen sa mga aparisyong kinikilala ng Simbahang Katoliko.

Hindi ko napanood ang "Himala" kahit na sa alinmang replay nito sa telebisyon, lalo na kapag Mahal na Araw. Sa ilang clips ko lang ito nasilip. At ito ang eksenang malinaw sa akin: ang “pinagpakitaang” dalagita ay nasa gitna ng mga taong may-sakit , sabay sigaw ng, “Walang himala..”

Pinag-uusapan na lang rin natin ang pagpapagaling sa pamamagitan ng pananampalataya, noon nga palang ika-8 ng Enero, 2009, Huwebes ay dumalaw sa aming Bikaryato ang anila ay healing priest na si Fr. Fernando Suarez. Ang kontrobersyal na si Fr. Suarez ay ipinanganak sa Batangas noong 1967 at inordenan noong 2002. Inimbita siya ni Obispo Antonio P. Palang, SVD, DD para pumasyal sa amin ngunit minabuti umano nilang i-maximize ang kanyang presensya kaya nagkaroon ng Healing Mass.

Puno ng tao ang Katedral ng San Jose at apaw hanggang labas. May mga naka-wheel chair, naka-saklay, naka-cast at kung anu-ano pa. Bata, matanda, mayaman, mahirap, lahat ay “pumila” kay Fr. Suarez. Nagsimula ang Misa ng ala-una ng hapon at natapos ang individual pray over, alas kuwatro pasado na ‘ata. Marami bang gumaling? Ewan ko. Pero ‘yung iika-ikang kubrador ng STL na nakita ko noong Huwebes sa Simbahan, hanggang ngayon, iika-ikang kubrador pa rin. Iyong pinagbibintangang tiwaling opisyal ng isang kooperatiba na naroroon, hayun tiwali pa rin daw sabi ng mga tauhan niya(hindi ko kasi alam kung anong sakit ang “ipinagamot” niya).

Ganito raw ang reaksyon ng isa kong kakilala: “Hindi lang ganitong healing ang kailangan natin.” Malamang nga. At iyon ay magiging isang mahimalang gamutan.

Kuwentong Parang Sine

Ang larawan sa itaas ay kuha ng isa sa mga convener ng Save OMECO Movement nang sila ay pumasyal sa nasabing tanggapan sa Quezon City noong ika-9 ng Enero, 2009 at personal nilang naka-usap si Administrator Edita S. Bueno. Wala ako sa posisyon para ibalita kung ano ang nangyari sa usapan maliban sa pagsasabing ang Mandate,Vision, Mission at Credo pala ng National Electrification Administration o NEA ay akmang-akma at 'di taliwas sa adhikain ng Save OMECO Movement. Hindi mali na gawing tuntungan ang mga ito sa pagkakamit natin ng ating layunin sa pagkilos. Kung totoo ang naka-paskel sa bungad na palapag pa lamang ng kanilang gusali, lumalabas na para talaga sa paglilingkod sa sambayanan ang NEA. Baka si General Manager Alex C. Labrador lang at ang kanyang mga kapanalig ang hindi…

Matapos ang aming biyahe sa Manila via Abra de Ilog, lamog pa ang katawan kaming bumalik agad ng San Jose. At para makapag-relaks nang maayos noong Sabado at Linggo, hinalukay ko ang aking mga VCD collection at walang tingin-tingin na dumampot ng tatlong pelikulang aking papanoorin. Ewan ko ba kung bakit mga lumang Tagalog action films ang aking napag-diskitahan noong umagang iyon.

Palibhasa FPJ fan ako simula noong bata, ang huling kabanata ng “Kapag Puno na ang Salop” sequel ang aking inuna. Siyempre, nag-enjoy ako uli sa verbal confrontations at bakbakan nina Lt. Guerero (Fernando Poe, Jr.) at ang kanyang mortal na kaaway na si Judge Valderama (Eddie Garcia). Pero hindi ko ito tinapos ang pelikula.

Simula kay FPJ ay pelikula naman ni Daboy ang pinanood namin ni Pipay. 1985 pa nang ipinalabas ito sa mga sinehan. Bata pa dito ang yumaong si Rudy Fernandez. Kasama niya dito si George Estregan at ang katambal niya ay si Donna Villa (na hindi pa ‘ata asawa noon ni Carlo J. Caparas). Idinirek ito ng kilalang action director noon na si Manuel “Fyke” Cinco. Ini-scan ko lang ito ng konti.

Ang huli kong pinag-tripan ay kay Lito Lapid na 2001 pa lumabas sa sinehan. Ang stuntman-turned-director na si Baldo Marro ang gumawa nito. Habang pinapanood ko uli ang pelikulang ito ay nanghinayang ako kung bakit namulitika pa si Lito Lapid at hindi na lang nag-artista. Tungkol ito sa isang pulis na na-frame up sa pagnanakaw ng bara ng ginto. Si Isabel Granada ang love interest dito ni Senator Lapid.

Kagaya nang mga tipikal na pelikulang aksyon na gawa sa ‘Pinas, walang kawawaang habulan, suntukan, barilan at patayan ang aking napanood. Ewan ko kung ano ang kahulugan nito pero kung ihahanay mo ang mga pamagat ng tatlong pelikulang aking napanood, parang may kaugnayan ito sa lakad ng Save OMECO Movement sa National Office ng NEA noong Biyernes. O sa maaaring kahinatnan ng kanyang pagiging GM:

“Hindi Ka Na Sisikatan ng Araw”,
“Bilang Na Ang Oras Mo” ….
“Labrador”

----------
(Hindi sana mahalata na gawa-gawaan ko lang ang bahaging sine ng kuwentong ito.)

'09 Openers

FUNNY TRIVIA. Just for laughs, are you familiar with our local personalities? Let’s have a try. Who is/are…

1. Councilor Joel G. Aguilar:

a). brother of Freddie Aguilar (singer/composer)
b). son of Remedios G. Aguilar (the late councilor)
c). cousin of Ms. Efipania Aguilar (my former teacher in English)

2. Joel Santos-Estaris:

a). Star Records’ new singing sensation
b). a budding movie star
c). the current Chief of Police of San Jose, Occ. Mindoro

3. Ka Higom Maragang:

a). spokesperson of NPA’s Lucio de Guzman Command (Mindoro)
b). nom de guerre of Frank Navarro
c). veteran of “Bay of Pig Invasion”

4. Randolf Ignacio and Peter Alfaro:

a). revived Paul Mc. Cartney’s “Band on the Run”
b). co-starred Harrison Ford in “The Fugitive”
c). are political allies charged with Serious Illegal Detention and still at-large.

--------------

ANSWERS, NEWS. Seriously, they are in our local news recently:

1.) Answer: B. Councilor Joel “Jiji” G. Aguilar accidentally caused the death of a three-year old girl at Brgy. III, San Jose, Occidental Mindoro last January 4, 2009. The toddler who was playing near Aguilar’s black Pajero when accidentally rolled over by the car when the latter was about to leave his friend’s place. The local legislator immediately submitted himself to police authorities for investigation. No charges were filed against him so far. The case, according to reliable sources, was amicably settled. The child expired at around 8 pm of the same day while being treated in a nearby hospital. The incident (or accident) took place at around 6 in the afternoon.

2.) Answer: C. Police Chief Inspector Joel Santos-Estaris, Chief of San Jose Municipal Police Station reported last January 1, 2009 about a Homicide and Double Frustrated Homicide Case in Brgy. Magbay, San Jose, Occidental Mindoro. The victims were identified as Amado Magbanua, Sr., 63; and his son Amado, Jr, 27. According to said PNP report, the suspect is a resident named Ronald Dela Cruz. Based on Estaris’ account, at the height of their (Magbanuas and Dela Cruz) drinking bout there came a heated argument between Dela Cruz and Amado Jr. which prompted the older Magbanua to pacify the two. However, Dela Cruz stabbed Magbanua, Sr. with a bolo hitting his left chest. The younger Magbanua tried to rescue his father but the suspect also wielded his bolo and hit Amado Jr. in the abdomen. Dela Cruz immediately fled with his bolo while the victims were rushed to Zapanta Hospital where Amado, Sr. was declared dead on arrival. This became the first case on the station’s blotter for 2009.

3.) Answer: A. Ka Higom Maragang, a local New Peoples’ Army (NPA) leader issued a Press Release this week entitled, “Kondenahin ang Pampulitikang Persekusyon ng Rehimeng US-Arroyo sa mga Progresibo at Demokratikong Pwersa sa Ilalim ng Oplan Bantay Laya at Papanagutin ang mga Responsable Dito!”. In the media statement, the local Communist group condemned alleged extra judicial killings perpetrated last year by government forces in the whole island of Mindoro. According to the document forwarded to DZVT early this week, necessary actions will be taken by the “revolutionary” forces to punish the perpetrators.

4.) Answer: C. Alfaro and Ignacio are protégées and known party mates of Gov. Josephine R. Sato. Hon. Ulysses D. Delgado of Regional Trial Court (RTC) No. 44 issued a Warrant of Arrest last August 27, 2008 against the Alfaro and Ignacio together with Atty. Judy Lorenzo and Gaspar Bandoy, Sr. Alfaro is the Assistant Provincial Agriculturist while Ignacio is a Provincial Board member. After almost four months of hiding and spending the Holidays “on the road”, will they finally go back to the fold of the law and face their accuser(s) in court early this 2009? The alleged kidnapping happened last 2007 Elections in Mamburao….

------
(Hindi sanay kaya praktis lang nang konti.)

Drowing Lang

Isinumite na ni Governor Josephine Ramirez-Sato sa Sangguniang Panlalawigan (SP) noong huling linggo ng Disyembre 2008 ang listahan ng kanyang mga panukalang gastusin para sa taong 2009. As expected, mas malaki ang Provincial Executive Budget ngayon kaysa noong isang taon. Bukod pa dito ang halaga o badyet para sa operational expenses ng Kapitolyo at mga tanggapang panlalawigan

Sa aming panayam kay Vice-Governor Mario Gene J. Mendiola sa “Pintig ng Bayan” sa DZVT noong Miyerkules, sinabi nito na nag-o-over-time na Finance Committee ng Junta Provincial para kaagad na ma-finalize at ma-aprobahan ito ASAP. Ayon kay Mendiola, tinatayang aabot sa P 470 hanggang 480 milyong piso ang nasabing badyet. Nilinaw ni Mendiola sa amin ng aking co-host na si Daisy Del Valle-Leaño, na bagama’t prayoridad pa rin ni Sato ang agrikultura ay binigyang nito ng espesyal na pansin ang serbisyong pangkalusugan. Ganito more or less ang laman ng “listahan”: CT Scanning machine para sa Provincial District Hospital sa Mamburao at ang kontrobersyal na paglilipat ng Murtha District Hospital sa San Jose mula sa Brgy. Murtha patungong national highway na sakop ng Brgy. La Curva (Hindi ako sigurado kung La Curva nga o Bubog. Hindi ko rin alam kung saan ang boundary marker doon), mga brand new medical facilities para sa bagong ospital at ang pagmi-merge umano nito at ng Rizal Community Clinic, ..este, Hospital, in the future…

Isama mo rin sa listahan ang mga infrastructure projects na ang tapnatser ay ang ipatatayong Cold Storage Facilities para sa mga produktong agrikultura sa San Jose, Magsaysay, Rizal at Calintaan o SAMARICA. Joint project daw ang planta ng Provincial Government at LGU ng Rizal. Ang gusali ay ii-erect (itatayo na nga kung itatayo!) sa bayan ng Rizal. Puntirya itong itayo malapit sa “pinakamalinis” na palengke sa buong mundo. Siguro ay pamilyar ka sa public market na ito na malapit sa ilog sa pagitan ng Brgy. Central at Brgy. Sto. Niño. Kapag papunta ka ng San Jose galing ng Calintaan, ito yung nasa gawing kanan ng kalsada at madadaanan mo ito bago ka sumampa sa tulay ng Busuanga.

Bakit “pinakamalinis” na palengke? Ito lang ang palengkeng nakita ko na walang putik, walang tubig sa sahig, walang langaw, walang mga paninda, walang tindero’t tindera, walang namamalengke at walang namimili. Hindi ito nag-operate kahit apat na taon na ‘atang completely finish ang construction nito. Mali yata ang lokasyon. Malayo sa kabayanan. Mataas daw ang upa. Hindi raw napag-aralan mabuti bago itinayo. Wala nga ba itong feasibility study? Hay,..kalimutan na lang natin ang palpak na palengkeng ito…

Mula sa palengke, balik na lang tayo sa bagong ospital. Sabi ni Vice-Governor Gene, malaki-laki na rin daw ang ang nakakalap na halaga ng proyekto mula sa pondo ng mga senador. Si Senate President Juan Ponce-Enrile nagbigay ng P 15 m; Sen. Richard Gordon, P 2 m; Sen. Aquilino Pimentel, Jr., P 15 m. Malaking tipid na nga naman ito sa panukalang executive budget ni Gov. Nene.

Pero huwag sana nating kalilimutan na ang paghahanay na ginawa ni Vice-Governor Mario Gene J. Mendiola ay pawang mga drowing pa lang. Drowing dahil hindi pa aprobado ang nakasalang pa lang na badyet. Kung tutuusin, sabi ng isa naming texter noong Miyerkules, masyado nang huli ang Executive Budget. Dapat ay aprobado na ito bago pa man matapos ang 2008. Ang mga pagkakabalam na ganito, sabi ng iba ay open opportunity daw para sa over spending. Hindi ko alam kung bakit. Mahina ako sa Math, e..

Inuulit ko, drowing pa lang ang pahayag noong Miyerkules ng Bise-Gobernador. Huwag natin itong asahan kaagad. Drowing pa lang daw sabi lalo ng mga malisyosong mag-isip. Walang nga namang nakatitiyak na ang bahagi ng halagang ito ay hindi liligwak sa mga pang-halalang pondo o kuwarta sa illegal na pamumulitika. Kampanyahan baga…

Hindi lang ang kanilang paksyon. Gayundin ang kanilang political rivals sa mga pampublikong pondong nasa kamay nila at inaasahang matatanggap pa ngayong 2009 galing man kung saan at kung kanino…

------
(Ang makikitang larawan sa itaas ay sampol lamang ng mga bagong gawang Barangay Hall sa amin. Sa yari pa lang at kulay ng mga ito ay alam mo na kung alin sa dalawang pulitikang paksyon kabilang ang aming mga kapitan ng barangay. Kuha ni Bb. Teresita D. Tacderan sa kanilang Bahay Pamahalaan sa Brgy. Camburay, San Jose, Kanlurang Mindoro.)

Kampana ng Caguray

Regular na ‘atang nagmi-miting ang grupong ito tuwing ika-30 ng Disyembre ng bawat taon na naglalayong sumaliksik at sumulat ng anumang uugat sa Pandurucan, ang sinaunang pangalan ng aming bayan. Baka makalimutan nga lang ng mga local politician namin na sa 2010 ay Ika-100 Anibersaryo na ng pagkakatatag nito. Sana naman ay bigyan din nila ito ng pansin maliban sa halalang lokal sa taong iyon…

Ibinalita sa akin via e-mail ng pinsan ko na kasama sa tropa, na last week nga ay inilunsad nila ang isang Local History Tour sa tulong ng isang kababayan na si Mr. Ronet Santos na laking Brgy. San Roque. Maliban sa mga barangay ng Mangarin at Central sa San Jose (o Pandurucan), pumasyal din ang grupo ng mga manunulat sa Brgy. Caguray sa bayan naman ng Magsaysay. Maliban sa pagkakatuklas nila na ang Caguray pala ay pinamunuan ng isang babaeng Kapitan del Barrio simula 1978 hanggang 1982 sa katauhan ng 84-anyos na si Modesta Lualhati, nasilayan at nahawakan din nila ang isa sa pinaka-matandang kampana sa Pilipinas. Ang kampana na pinangalagaan ng mga kababaihan katulad ng pangangalaga nila sa pananampalataya.

Sa ipinadalang niyang write-up ay ganito ang Caguray sa isang sulyap: “Historically, Caguray was very rich. It was the first settlement. I assume that the Christian Missionaries found the place populated already because they established a Church here. Church documents show that on 1666 a Jesuit Diego Luis Sanvictores (now known as San Diego) baptized the people here, presumably, the Ratagnons ( a sub-group of Mangyan, natives of Mindoro).”

Ayon sa isang sulatin ni Antoon Postma, ang kampana ng Caguray ay dinala noon pang taong 1896 kaya maaari itong ihanay sa mga kampana ng Balangiga (1863) na ninakaw ng mga sundalong Amerikano matapos nilang i-masaker ang may dalawa hanggang tatlong libong inosenteng Pilipino,- bata, matanda at kababaihan sa lalawigan ng Samar noong 1901 na mabilis pa sa alas-kuwatrong pinatawad ng ating mga lider noon.

Sa mga salitang ito tinapos ni Eunice C. Novio ang kayang sulatin : “Only the Bell stood as silent witness to the unfolding of the history of Caguray. Its sound heard throughout the village was the signal of bondage… or freedom.”

Sana naman ay huwag ma-domina ng pamumulitika ang Sentenaryo ng Pandurucan sa 2010…

-------
(Photo of Caguray Bell courtesy of the History Tour participants)

(Hindi Kailangan)

2009 na (ngayon) pero hindi ba marami pala tayong nakasanayang gawin (at isipin) na kung tutuusin ay pagsasayang lang ng panahon, talino (kung meron) lakas (sana meron pa) at iba pa. Mga bunga ito ng ating lisyang pagpapahalaga (kabilang na ang padalus-dalos na pagpapasya). Kung hindi man, mga bagay na ang pakinabang ay atin lang (o sa ating mga malalapit na kaanak, kaalyado at kapanalig) at walang direkta at konkretong mapapala ang kalakhan sa ating kalalawigan (read: ang mga taong ating kinakatawan sa alinmang larangan). Hindi man tayo taga-Occidental Mindoro.

2009 na (pala). Kunwari ako ay isang lokal na lider (na talo pa ang member ng Harlem Globetrotters kung magbiyahe) at bubuntot-buntot lang sa mga world trip ng aking Lady Boss (sa Japan, sa New Zealand, sa Australia, sa Qatar, sa Amerika, sa Spain, at kung saan-saan pa). Bagay na maaaring may halaga (sa akin at sa tao) pero ang tanong ay HIGIT para kanino?

2009 na ngayon (na sabi ng sa Kalendaryong Tsino ay “Year of the Ox”) at sana ay ma-realize ko na may mga bagay (o kaisipan) na tunay na may halaga (o mahalaga?) ngunit hindi naman mapakinabangan sa isang (tukoy at kongkretong) sitwasyon (o pangyayari at kaganapan) sa lipunang aking ginagalawan at pinamumunuan.

Halimbawa kung ikaw at iyong mga anak ay halos mamatay na sa init at uhaw (sa inyong pagkaka-stranded) sa disyerto, mas mahalaga natural sa iyo (sa ganitong sitwasyon) ang tubig (o anumang maiinom) kaysa sa (may dekorasyong paper bag na puno ng) pera (na pwedeng pambili ng ice water, juice o Coke). May mga bagay na gaano man kahalaga ay hindi naman kailangan.

Iiwasan ko na ito hangga’t maaari (uulitin ko, kung paa ko ang nasa loob ng kanilang sapatos). Sa halip na literal (at figuratively) ay para akong sulimpat na “tagasunod” ni Lady Boss, opisyal kong kukuwestiyunin (nang buong tatag) ang ilan niyang posisyon (at inisyatiba) na batid kong tunay na hindi para sa tao kundi pamumulitika lang niya(Halimbawa kay Pangulong GMA,- ang Cha-Cha, STL, R-VAT, at iba pa). Mga bagay na hindi naman kailangan ng (kalakhan sa) aking mga kababayan.

By the way, may natisod (na kamakailan ay nabuklat ko rin sa p. 34 ng “Stainless Longganisa” ni Bob Ong) pala akong writing tips sa internet na isinulat ng isang Frank L. Visco (na pinamagatang “How to Write Good” at i-Google n’yo na lang kung intresado kayo). Ang kanyang (Visco) Tip No. 6 ay ito: “Parenthetical remarks (however relevant) are unnecessary”.

Tunay na ang karamihan sa ating ginagawa (sa publiko o sa pribadong buhay man) ay may halaga o mahalaga nga (sa ating tingin) pero kadalasan, hindi naman kailangan ...

… Kagaya ng parenthetical remarks. Kagaya ng pagbiyahe abroad na wala namang tunay na pakinabang ang bayan!

--------
Speaking of biyahe, ang Talipapa sa Brgy. Pag-Asa, Sablayan (na nasa larawan sa itaas)ay ang pansamantalang pahingahan ng patang katawan (dulot ng baku-bakong mga kalsada) ng mga commuter sa amin para sa panibagong lakas sa hinaharap na biyahe papunta ng Abra de Ilog o saan mang bayan sa Norte.

Laro sa 2009

Happy New Year po sa inyo.

Ginagamit namin noon ang planning framework na ito na napulot namin sa isang conference sa Tagaytay na aming dinaluhan three years ago na ‘ata. Alam n’yo na rin siguro ang planning approach or method na ito. Ginagamit n’yo rin siguro ito sa inyong mga opisina o samahan. Take-off point dito ang maliit na ebalwasyon sa inyong nagdaang plano at pagkatapos ay ilalapat mo kung saan sa mga hanay ang mga gawaing iyong ititigil (STOP), uumpisahan for the fist time (START) at ipagpapatuloy (SUSTAIN). At pagkakatapos, may mukha na ang iyong listahan ng mga gawain mo para sa 2009. Madali lang ‘di ba? Kayang-kaya mo ‘yan...

Mula sa planning format na ito ay magro-role play tayo. Ipalagay mo na ikaw ang kasalukuyang kongresista, gobernador o isa sa mga elected officials ng Kanlurang Mindoro. Kung ikaw sila, papaano mo ito gagawin o ililista? Kung ikaw sila, anu-anong mga bagay ang iyong UUMPISAHAN, ITITIGIL at IPAGPAPATULOY para sa kagalingan ng lalawigan at sa ikabubuti ng mga mamamayan nito at hindi ang personal o pampulitikang ganansiya? Bilang promotor ng katuwaang (o kalokohang) ito, tulungan ninyo akong ihayag ang ating mga pangarap at adhikain at least sa loob ng taong 2009 para sa ating lalawigan at ipagmalaki natin sa mundo. Gumawa po tayo ng listahan. Malay ninyo sa paraang ito ay magabayan natin sila sa paggampan nila ng kanilang sinumpaang tungkulin sa probinsiya na katungkulan naman natin bilang responsableng mamamayan.

START : Mga bagong bagay na hindi naisip o nagawa ng sinumang pulitiko sa lalawigan. STOP: Mga bagay na dapat mong itigil sapagkat wala namang direktang pakinabang dito ang mga mamamayan. SUSTAIN : Mga naumpisahang proyekto, programa kaugnay ng pamamahala at pamumuno na may pakinabang at dapat na ipagpatuloy. In a way, makagagawa tayo ng isang munting year-end evaluation and please make it objective and reflective. Simple lang ‘di ba?

Okay? Ready, get set...go!!!...

(Note: Paki-gamit na lang ang comment section ng blog na ito para sa inyong “entry”/ listahan o plano. Bago matapos ang Enero 2009 ay pipili kami ng pinaka the best ayon sa aming panlasa at mananalo ng isang souvenir coffee mug ng DZVT na hindi naibenta noong 17th Year Anniversary nito last year. Kasali rin ang mga local politicians sa munting larong ito. Saka na lang natin pag-usapan kung papaano ito maiki-claim, lalung-lalo na yaong mga nasa labas ng bansa....)

---------

(Photo of Mangyan children taken by Reynaldo San Jose at Brgy. Monte Claro, San Jose, Occidental Mindoro. Mga ngiti na punong-puno ng pag-asa katulad ng Bagong Taon)

Taon ng Bokasyon

Saint Joseph College Seminary (SJCS) is the diocesan seminary of the Apostolic Vicariate of San Jose in Occidental Mindoro, Philippines. It actually opened its doors for the first batch of seminarians in June 1984 but was formally inaugurated on July 15, 1984 - a year after the creation of the Apostolic Vicariate of San Jose in Mindoro (1983). Today, Saint Joseph College Seminary continues to form seminarians and work towards “one true Christian Community, united in worship, service and witness of Christ”. Our vicariate, in line with the Silver Jubilee of the SJCS, proclaimed June 2008 to July 2009 as Year of the Vocation. Occidental Mindoro seminarians need your support and prayers...

At habang ipinapaskel ko ito, may isinasagawang Convention ng mga seminarista at ilang “kandidato” na nagsimula noong isang araw at matatapos bukas, ika-31 ng Disyembre 2008.

A key feature of the celebration will be the promotion of the priesthood and religious life with the hope that a considerable number of youth from Occidental Mindoro will reflect more deeply on these vocations as life choices. At hindi lang sila, tayo rin. Our faith calls on each and every Christian to fulfill our vocation as asked of us in our baptismal promise. Let us embrace this responsibility so that the words of Jesus will ring true in our lives: "You will be My Witnesses" (Acts 1:8).

Sabi nga ni Catherine of Siena : "If you are what you should be, you will set the whole world ablaze!"

-------
(Photo taken by Allan Potestades of AVSJ Bigkis Balita)

Ambahan sa Birthday ni Misis

Sugot nga maaw kunman
Tangdayan no ma-amban
Sabungan no manuywan
Impad las yami daywan
Hanggan buhok timbangan
Hanggan sa balod pangdan
Bugkat di way yamungan
Bilang dayi bunlagan
No kang tinaginduman
Kang magpahalimbaw-an
Ga bugtong ti bilugan

(Isn't this the truth with all:
If the wife is good and kind,
the husband reasonable,
you have always friends around,
like long hair drooping so nice.
Till the final burial mount,
you'll be sleeping on one mat.
You don't want to separate
Putting down my thoughts like this:
An example very clear,
being TWO, you're only ONE.)

---------------

Ang mga Hanunuo-Mangyan dito sa ating lalawigan ay kasalukuyan pa ring gumagamit ng pamamaraan ng pagsusulat na ginamit na bago pa man dumating ang mga Kastila noong 1521. Ito ay isang halimbawa ng “Ambahan” ng mga Mangyan. Birtdey ngayon ni Misis at ang tanging maire-regalo ko sa kanya sa pamamagitan ng aking blog ay ang tulang ito…at ang pagmamahal.

---------

“Rough” Translation :

The Hanunoo Mangyans of Mindoro here in the Philippines still practice an original script which was in general use all over the country at the arrival of the Spaniards in 1521. This is an example of an “Ambahan” poem of the Mangyans. Today is my wife’s birthday and all I could give through my blog is this poem… and my love.

(Credits: Photo-www.flickr.com : Poem- www.mangyan.org.)

Certified Batang Bubog

Ngayon ay masaya sa aming barangay. Hindi lamang dahil ang mga opisyal doon ay nakatanggap ng tumatanginting na Christmas bonus at 15th Month Pay. Lahat as in everybody,- mga elementary teacher na naka-assign sa amin, mga tanod, mga lider ng bawat purok, mga Barangay Health Worker o BHW at halos lahat ng key leaders ng Brgy. Bubog dito sa San Jose, Occidental Mindoro ay may pamasko mula sa aming El Kapitan. Nauna dito, may pasinaya din kahapon sa katatayong barber shop para sa mga miyembro ng Bubog Farmers Cooperative o BUFACO. Marami pa raw pang-ayudang tulong ang kanyang ibibigay sa aming mga ka-barangay. May pagawaan ng ice drop o popsicle, to name a few. Tila tinutupad niya ngayon ang kanyang pangako noong nakaraang halalan na gagawin niyang isang modelong barangay ang Bubog.

Ang ribbon cutting ceremony ay kumpleto with radio coverage, kaya lahat ng tagpo ay hindi nakaligtas sa Occidental Mindoro pati ‘yung berdeng joke niya tungkol sa ice drop na “ipapa-salubong” sana ng lalakeng Mangyan sa kanilang tribu. Na enjoy na enjoy namang pinakinggan at “pinagtawanan” ng aking mga kababaryo. Kunsabagay kahit sa mga opisina, ang mas nakakatawang joke naman talaga ay ang joke ni Boss, ‘di ba?

Ngayoon ay Barangay Day Celebration sa amin. Mamaya ay may street dancing competition, mga parlor games, inter-purok basketball game, variety shows na katatampukan ng ilang kilalang singer at komedyante mula sa Maynila, inter-faith activities at kung anu-ano pa. ang tema ng pagdiriwang? Original na original : “Makulay ang buhay sa modelong barangay”.

Papaano ba nagsimula ang Bubog Barangay Day Celebration? Wala pang ganito noong kapanahunan ng kauna-unahang naihalal na Teniente del Barrio na si Leoncio Chan noong 1952. O kaya ay sa termino nina Ernesto Espiritu, Enrique Perez at Teofilo Tumpalan nong 1960s. Wala nito sa mga taon ni Pantaleon “Addie” Novio, Jr. (na uncle ko at tatay ni First Kagawad Sharon "Bong" Novio-Ligaya) Nag-umpisa lang ito sa kapanahunan ni Kapitan Aquino “Panong” Acla, Jr. Ipinapalagay ng marami na ang selebrasyong ito ay isang hiwalay na selebrasyon na ipinantapat sa Pistang Parangal sa Patrong San Isidro Labrador (Ika-15 ng Mayo) ng mga Katoliko. Si Acla ay ang kauna-unahang Kapitan ng baryo na hindi Katoliko. Hindi rin naman ito ang Foundation Day ng Bubog sapagkat hindi ito opisyal na pagkilala sa pagkakatatag ng barangay na pinagtibay ni Mayor Isabelo Abeleda, Sr. ng San Jose noong taong 1950.

At ito ang mas nakakatawa sa alinmang toilet humor ng sinumang pulitiko sa entablado: ang TOTOONG PETSA ng aming Barangay Day Celebration ay hindi ngayon,- December 20, kundi sa December 30 pa! Sabi nila, wala daw kasi sa araw na iyon si Kapitan kaya inadvance na lang. Kunsabagay, malaking bagay nga naman kung wala siya sa araw ng selebrasyon...(?)

Kuwento ko lang konti. Tunay po akong taga-Bubog. Isa pa, kung ako po ba ay hindi naniniwala sa mga pinaggagawa ni GMA ay hindi na ba ako taga-Pilipinas? Komo ba hindi ibinoto ni Palin si Obama ay hindi na siya taga-Amerika? Sa Bubog ako nagkaisip. May bahay pa kami diyan. Diyan ako bumuboto. Diyan ipinanganak ang aking mga anak. Dama ko at naging bahagi ako ng buhay noon ng mga tao diyan. Katulad rin ninyo marahil.

Maiba tayo ng konti, sana ay matapos ko na ang inumpisahan kong sulatin na pinamagatang, “Brgy. Bubog: Then, Now and Tomorrow (A Historical Outline From the Stories of its People)” na noong April 1996 ko pa inumpisahan na parang tinamad na akong gawin. Ewan ko kung bakit. Pero ngayon ay ganado na naman akong ipagpatuloy. Dahil siguro may internet na. Heto ang konting silip:

“Bubog then belongs to a vast hectares of land in the province considered as friar land. It was acquired by the Philippine Milling Corporation after the Sugar Central Mill was put into operation. Some of its land are converted into sugarcane plantation but most of it are kept unproductive because its soil was not suitable for farming. Around 22,484 hectares of land in the whole San Jose has been turned to hacienda for commercial sugar cultivation” “In 1964, the Salt Industry of the Philippines was erected and put into operation. Laborers from other barangays worked as laborers for the salt factory. This paved the way for improvements of roads and bridges leading to the factory and administration building near Sitio Curanta of Brgy. San Agustin and its other pumps and installations in Bubog Barrio Proper.”

Ako ay isang bata na noon ay naliligo sa plum sa Bubog. Binatang unang nalasing sa tuba galing sa mga niyog ng Bubog. Namamadangan sa dalampasigan ng Bubog. At humabi ng pangarap na makatapos ng pag-aaral sa parang ng Bubog. Wala pa noon ang mga wala nang pampublikong silbing mga gusali katulad ng ITT-Telecom at IPC. Papaano nila idedeklarang “persona non grata” ang HINDI sampid at lehitimong anak ng Bubog? Bakit nila ako itatakwil?

Happy Barangay Day Celebration na lang sa “Model Barangay” ng lalawigan!

Sulyap sa Kasaysayan, Suri sa Pulitika

Pa-gabi na noon. Pagkalabas na pagkalabas ko sa Katedral noong Gaudete Sunday ay tumuloy na ako sa San Jose Town Plaza para panoorin ang isang palabas na pinamagatang “Mga Sulyap sa Kasaysayan ng Occidental Mindoro” noong December 14, 2008, isang araw bago ang ika-64 na Taong Anibersaryo ng San Jose Liberation. Ang presentasyong ito ay idinerehe’t pinamahalaan nina Prof. Gil C. Manuel ng Occidental Mindoro Historical Society at Mr. Luis Sumajit, Jr. Nilahukan ito ng may limampung mga kabataang babae at lalake na pawang sa tingin ko ay may hinaharap sa teatro at iba pang kaugnay na larangan ng sining.

Apaw ang tao sa plaza. Binaybay ng palabas ang ilan sa mahahalagang bahagi at yugto ng kasaysayan ng aming lalawigan. Bilib at saludo ako kaya wala akong masabi sa ganda ng palabas sa punto ng choreography, productions design, costume, sounds and lighting at halos lahat ng teknikal na aspeto nito. Bagama’t superb ang palabas at nakapag-bigay nga ito ng impormasyon ay bitin naman ito sa hamon. Tigmak sa trivia pero tigang sa pamumukaw ng damdamin. Kunsabagay “sulyap” nga naman ito at hindi “suri” sa kasaysayan…

Noong 1950s ang San Jose Liberation ay isa sa mga tampok na okasyon sa loob ng taon. Sabi ng mga matatanda, maliban sa bonggang selebrasyon, dito rin itinatampok ang aming mga lokal na bayani ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig na hindi ko na rin maisa-isa maliban kina Fermin Baretto ang alkalde noon ng San Jose-Pandurucan na pinugutan ng ulo ng mga sundalong Hapon sa may Ilog Busuanga at lider-gerilyang sina Vincent Fortune, Sr. at Lawrence Cooper. Mga kuwento na una kong narinig sa mga bibig ng aking lolo at lola. Mga kuwento nang kanilang buhay noong sa Tunnel, Central pa raw sila naka-tira.

Sa kanyang sulatin na pinamagatang “Mindoro: Key That Unlocked RP Liberation” na lumabas sa Philippine Daily Inquirer (PDI) noong December 15, 2007 ay ganito isinalarawan ng local historian na si Rodolfo Meim Acebes AKA “Ka Bise” ang Mindoro Landing: “At dawn of Dec. 15, 1944, R/Adm. Arthur D. Struble, the leader of the naval force, ordered the bombardment of San Jose-Pandurucan to clear it for the landing of the liberation forces. Gen. Douglas MacArthur was right; there were not many Japanese soldiers in Mindoro to meet his force. They retreated to the mountains while the others were left to guard their radio equipment”.

At idinugtong pa ni Acebes, “At 7:10 a.m., the 24th Infantry Division with 11,780 combat men, 9,516 Army Air Force and 5,901 service troops landed at the Red Beach in Caminawit Point, White Beach in Barrio Bubog, Blue Beach in Barrio San Agustin and Green Beach across the Bugsanga River. It was followed by the landing of VII Amphibious Forces carrying 16,500 soldiers with 27,600 tons of supplies.”

Bagama’t hindi na bago sa akin ang ilang istorya na aking napanood dahil nai-kuwento na nga ito sa akin at nabasa ko na rin sa sulatin ng mga Mindoro historian na sina G. Rudy Candelario at Ka Bise ay mas nag-enjoy ako sa panonood ng sayaw at kanta ng mga kabataan sa entablado. Napa-indak rin ako at napa-kanta habang pinapatugtog ang mga awiting matagal ko nang hindi naririnig tulad ng “You Are the Sunshine of My Life”, “Hello Dolly” at “Twist and Shout”. Naaliw ako sa indayog ng mga batang mananayaw. Muli sa aking buhay…

Ngunit palibhasa siguro ay salat ako sa kaalaman sa katutubong sayaw (o sa sayawan in general), noong gabing iyon ko lang nalaman na ang sayaw na “Pandanggo sa Ilaw” pala ay dito sa Kanlurang Mindoro nagsimula partikular sa Bayan ng Lubang. Kaya naman pala sa sayaw na ito ipinangalan ng yumaong social scientist na si Prof. Remigio Agpalo ang pamagat ng isa niyang aklat na “Pandanggo sa Ilaw: The Politics of Occidental Mindoro” na inilimbag noong 1965. Totoo pa rin ngayon ang kanyang political analysis: “Because Philippine society is hierarchical, politics based on personality and patronage has been prevalent. As "Pandanggo sa Ilaw" politics, this resembles the manipulative as well as the graceful movements of politicians who compete for power in the political arena” (p. 86).

Siyanga pala, kabilang sa mga panauhing pandangal sa palabas ay sina Mayor Romulo M. Festin ng San Jose, Bokal Roderick Q. Agas at Governor Josephine Y. Ramirez-Sato. S’yempre pa dahil sa kanilang presensya, hindi mo na kailangang maging si Madam Rosa para mahulaan na ang Pamahalaang Panlalawigan ang siyang nag-pondo dito. As expected, wala ni anino ng mga taga-kabilang political camp sa crowd.

Tinapos ang palabas sa pamamagitan ng talumpati ni Governor at ni Meyor at noong gabing bisperas ng Mindoro Liberation, hindi lamang balik-1944 ang simoy hangin kundi fast forwarded-2010 na kaagad…