Dyosa (?) at Hari

Ang mga Pilipinong kabataan ng ating panahon ay mas ibig pang sundan ang buhay ng “Takda” kaysa sa mga pulitikal na kaganapan sa ating lalawigan. Kung ano ang kahihinatnan nina Kulas, Mars at Adonis sa paborito nilang telepantasya na pinamagatang “Dyosa”. Kunsabagay, hindi natin sila masisisi sapagkat mas naka-aaliw nga naman pag-usapan ang “Josephine” na ginagampanan ni Anne Curtis sa telebisyon kaysa sa “Josephine” sa tunay na buhay na isang babaeng lider-pulitiko dito sa Kanlurang Mindoro. In short, mas ibig nang nakararaming kabataang Mindorenyo ang maaliw sa TV kaysa sa mabaliw sa mga lokal na pulitiko natin …

By the way, baka hindi n’yo pa nabalitaan, sa isang news write-up ni Jomar Canlas na lumabas sa The Manila Times noong Martes (Nobyembre 18) ay may naisulat na ganito : “The Office of the Ombudsman charged before the Sandiganbayan Occidental Mindoro Governor Josephine Ramirez-Sato for failure to surrender the mobile clinic donated by then President Joseph Estrada, after the end of her term in the year 2001… in an 11-page Resolution, approved by Ombudsman Maria Merceditas Navarro Gutierrez, the governor was indicted before the anti-graft court after being charged with the crime of “Failure to Make Delivery of Public Property, defined and penalized under Article 221, paragraph 2 of the Revised Penal Code..” At sa huling bahagi ng balita ay mababasa natin, “.. Assistant Special Prosecutor Pamela Baying-Uy recommended the bail for the governor for her temporary liberty in the amount of P2,000. On the other hand, the charge of Malversation of Public Property against Ramirez-Sato was junked for lack of probable cause to acquire the property…”

Ang kontrobersyal na mobile clinic ay nagkakahalaga ng P3,460,000. at natanggap ni Governor Sato noong ika-20 ng Oktubre 2000 na siya pa noon ang Provincial Governor. Matatandaan na noong taong 2001 ay tumakbo si Sato sa Kongreso at nanalo naman. Kaya lang ay hindi niya itinurn-over ito sa noon ay newly-elected governor na si Jose Tapales Villarosa (o JTV). Ayon sa ulat, ipinagkibit-balikat lamang ni Sato ang mga request na ito ay isauli sa Pamahalaang Panlalawigan noon.

Ngayon ay hindi na pinapakinabangan ang mobile clinic at bulok na raw ito. Tanong ng sambayanan: “Tunay ba itong napakinabangan ng mga mahihirap na pasyente?”, “Pinagkakitaan lang ba ito?”, "itinuring n'ya ba itong personal niyang pag-aari?", “Bakit hindi ito na-maintain?” at iba pa…

Isang istoryang mala-telenobela na naman na susubaybayan nating mga Mindorenyo sa mga barberya, pondahan, tambayan, paradahan at sa alinmang umpukan. Ilalahok sa papaitan at kinilaw na kambing na pulutan ng mga tirador ng alak sa bawat inuman. Sa mga palatuntunan sa radyo ng magkabilang political propagandists lalo na ngayong malapit na ang 2010. Sa mga pagkakataong iniisip at ipinapalagay natin na tayo,- kabilang yaong mga nag-papalagay na lahat nang hindi sumasang-ayon sa kanyang gusto at paniniwala ay pawang "utak-biya",- na sa usapin ng pagbibigay ng impormasyon ay pawang mga “Dyosa” o “Hari”…

Speaking of “Hari”, ngayong araw na ito ng Linggo (Nobyembre 23) ay ipinagdiriwang ang Solemnity of Christ the King. Ito ang last feast of the Liturgical Year. Pero, ano nga ba ang mensahe ng araw na ito para sa ating mga Katoliko?

Hindi natin batid kung ano ang kasasapitan ng mga panlipunan at pam-pulitikang kaganapan sa Kanlurang Mindoro. Hindi natin batid kung kailan ang kaganapan ng ganap na paghahari ng Diyos para sa atin ngunit pinaniniwalaan natin na ito ay MAGAGANAP. Pinapanday natin ito at hindi hihintayin lamang na parang naka-tanghod sa waiting shade. Ito ang ating pinapangarap at paniniwala : “In the kingdom of God, people will no longer have to worry about eating or drinking, as we do in this world, for it will be a kingdom of truth and grace, justice, love and peace. It is a kingdom built for individual and common freedom, as a thanksgiving to our King ,-Jesus Christ.” Panahong dapat nating itatag ngayon at inuulit ko, hindi natin ito hihintayin lamang na maganap. Ito ang panahon ng kaganapan...

Panahong labis na kinasasabikan natin. Panahong hindi na natin kailangang aliwin pa ng “Dyosa” at isalba ng kontrobersyal na mobile clinic!

Pambulabog Lang Ba Ang Pasko?

Dalawang istasyon lang ng radyo sa Occidental Mindoro ang hindi pa nagpapatugtog ng mga awiting pang-Adbiyento at Pamasko,- ang Spirit FM at ang DZVT-AM na kapwa pag-aari ng Simbahang Katoliko at kasapi ng Catholic Media Network o CMN. May mga texter pa nga na nagtanong kung bakit hindi kami nagpapatugtog ng Christmas songs. At nung rally namin kontra anomalya sa Occidental Mindoro Electric Cooperative (OMECO) noong Biyernes, (Nobyembre 14) ay tinapatan (na naman!) ang aming sound system nang malakas na trompa na tumutugtog ng mga awiting pamasko.

Walang batas na nagbabawal sa pagkanta at pagpapatugtog ng mga ganitong awitin nang ganito ka-aga pero hindi ito wasto kung tutuusin ayon sa aral-Katoliko. Ang Adbiyento at ang Pasko ay pawang mga selebrasyon ng pagsamba. Alam at sinusunod ito ng sinumang tapat na alagad ng Simbahan. Sa ating paniniwala, hindi nararapat at ‘di pa angkop ang pagsasaya sa ganitong paraan kaakibat ng Pasko, sapagkat maituturing na ang mga aktong ito ay mababaw pa at walang ganap na kahulugan. Hindi pa ngayon panahon ng isang ganap na pagsasaya at selebrasyon kaugnay sa Pagsilang. Labas pa ito sa malawak na konteksto ng pagsamba at teolohiya. Hindi pa panahon nang pag-papatugtog at pag-awit ng ganitong mga kanta’t tugtugin.

Ginagawa lamang ito kadalasan sa mga commercial advertising o media organizations or stations na hindi pag-aari ng Simbahan o hindi pinamumunuan ng mga pari (o madre).

Sa Kalendaryong Kristiyano ang Pasko ay nagsisimula lamang sa ika-25 ng Disyembre hanggang ika-6 ng Enero o Epiphany. Ang Adbiyento naman, kagaya nang alam natin is the season of PREPARATION for Christmas at hindi CELEBRATION of Christmas at ang Unang Linggo ng Adbiyento ngayong taon ay magsisimula pa lang sa ika-30 ng Nobyembre. Magkaiba ang Adbiyento sa Pasko kagaya kung papaano magkaiba ang Lent sa Easter. May esensyal na gamit ang Christian Holy Days sa pagtuturo natin ng pananampalataya. Siyanga pala, dapat ay alam din natin ang pagkakaiba ng mga awiting pamasko sa Pang-Adbiyento. Bilin sa atin ito noon ni Fr. Gerry F. Causapin.

Sa ganitong aspeto, ang Adbiyento ay may malalim na kinalaman sa expectation and longing, a preparation for Christmas,- a great day of celebration. Kagaya nang kung papaano ang Lent ay isang paghahanda tungo sa kaganapan ng Easter. Umuusad at humahayon ang mga pangyayari sa ating buhay at hindi naka-himpil. Kung hindi ganito ang ating magiging pagtingin dito, hilaw ang ating magiging maagang pagdiriwang dahil mawawala ang katotohanan ng buhay na siyang unang nagbunsod sa panahong ito ng ating buhay pananampalataya. Na siya nang nangyayari sapagkat mas namamayani ngayon ang komersyalismo sa makabagong Pasko kaysa sa pam-pananampalatayang layon nito. Ang ganitong Pasko at pagsasaya ay pambubulabog lamang sa ating pagsamba. Kagaya nang ginawa ng OMECO na ginawang pambulabog lamang ang (mga awiting para sa) Pasko!

Matapos ang ganitong paghahanda ng sarili at sa buhay ay magiging ganap na ang Pasko sa atin at hindi ang mga ampaw at mabababaw na kaligayanang dulot ng mga awiting pamasko na inaawit at pinatutugtog sa mga himpilan ng radyo at mga bagay na pamaskong pinapalamuti sa mga commercial at paanunsiyo sa radyo at telebisyon. Kabilang ang iba pang kaugnay na bagay kagaya ng Christmas card, decors at Santa Claus na pawang mga bahagi lamang ng hiram na kultura at tradisyon na inilahok pa sa negosyo.

Sa pagtatapos ng ganitong paghahanda pa lamang tayo makakatagpo ng tunay at makabuluhang pag-asa at pananalig sa Diyos na naging bahagi ng kasaysayan ng sanlibutan, sa tunay na buhay ng bawat tao, sa mga bagay na magagawa at ginagawa natin kasama si Hesus ngayon. Konkretong halimbawa ay ang pagtutol sa pagmamalabis at katiwalian ng mga namumuno sa OMECO.

Magiging isa itong pagkakataon upang maging makabuluhan ang Kanyang muli ay “pagpapalaya sa Israel”. Siya ay darating at panunumbalikin at pag-iisahin ang lahat ng bagay. Naging kasa-kasama natin ang lumaki na at nagkaisip na na Sanggol sa Sabsaban sa ating mga panlipunang pagkilos. Kagaya nang pagigiit ng katarungan, pagkakapantay-pantay at katapatan sa pamumuno at pamamalakad sa OMECO.

Sa ganito, tiyak kong may hindi tayo nakikitang Kasama na nainis din sa pang-gugulo at pagpapa-tugtog nang malalakas na Christmas song sa ating rally noong Biyernes.…

Kakaibang Alak, Kakaibang Panaginip

Kapag ganitong malapit na ang Disyembre at malakas ang hampas ng hanging amihan ay wala nang sasarap pa sa matulog nang maaga. Mga gabing malimit na nagbubunga ng panaginip. Kagaya nang napanaginipan ko kagabi. Ganito ang istorya:

Bumaba daw mula sa langit ang isang anghel. Isang kompyuter o kung ano ang kanyang bitbit na ang itsura ay parang pinaghalong vacuum cleaner at laptop. Ipinatawag daw nito ang lahat ng mga lokal na mamamahayag at in alphabetical order ay pinapila papunta sa kanya ang lahat ng mga komentarista sa radyo para ma-interview. Hindi malinaw sa aking panaginip kung ano ang layunin ng misyon niyang ito sa lupa at kung sino ang nag-utos sa kanya. Palibhasa anghel siya, inasyum ko na lang sa aking panaginip na order ito ng kanyang Bossing sa langit.

Eto ang kakatwa sa panaginip ko. Hindi ko maalala kung anu-ano ang mga itinanong niya sa akin at kung papaano ko ito sinagot. Hindi ba kadalasan sa ating mga panaginip ay tayo ang bida, ang main character? Ewan ko kung bakit higit kong naaalala sa aking paggising kanina ang conversation sa pagitan ng anghel at ng brodkaster na sumunod sa akin.

May parang headset daw na ikinabit sa kanya ang anghel sabay tanong : “Boses mo ba ‘yan?”. “Opo”, sagot ng announcer. “Gusto mo bang malulong sa pag-iinom ang mga listener mo?”. Salubong ang kilay ng sugo ng langit. “May drink moderately naman ako sa huli a…”, katwiran niya. “Ipalagay na, pero hindi ka ordinaryong tao. May kakaibang biyaya ka na hindi taglay ng iba. At tila wala ka pang balak na isuko iyon batay sa mga ikinikilos mo ngayon. Bakit hindi na lang isa sa mga tao mo ang gumawa nito, lalung-lalo na yaong mga tunay na tumutoma? Kung mahalay ang mga endorsement na ganito sa isang menor de edad ay gayundin sa iyo.”, paliwanag ng anghel. “Illegal ba ito para sa akin?”, apila pa ng brodkaster. “Hindi, pero unethical…may kilala ka bang kapareho mo na gumagawa nito? Kahit mga laklakero ang mga kapatid mo ay ikinukubli nila ito as much as possible at hindi ginagawa sa publiko ang pagiging patay-lasing. May mga kilalang celebrity nga na kahit alukin ng malaking halaga ay ayaw mag-endorso ng alak at sigarilyo. Hindi mo pa ba naisip iyan?” Kahit medyo galit na daw ang anghel ay ayaw pa ring matinag ang program host. Sabi pa ng anghel, “Tunay na unethical ang inclusion ng ilang commercial advertisers sa buong mundo ng religious themes or the use of religious images and PERSONALITIES to sell products, e ‘di lalo na ang alak. Hindi ba nakalagay iyan sa p. 25 ng “Ethics in Advertising” na ipinalabas ng Pontifical Council for Social Communication ng Simbahang Katoliko noong 1997? By the way, pinaniniwalaan mo pa ba ito?”

“Bakit si Panfilo Lacson may Facial Care, si Richard Gordon may Safeguard, si Pia Cayetano may Downy, si Kiko Pangilinan may Lucky Me at si Chiz Escudero may Circulan? At saka bakit ka ba nakikialam sa akin??!! WALA KANG PAKIALAM BUHAY KO!!!”. Sa sunod-sunod na mga tanong na ito ay napahiya ang anghel at hindi kaagad naka-imik. Isang napakahabang katahimikan ang namagitan sa kanila.

Binasag ito nang malumanay na winika ng anghel, “Pasensya na kaibigan,…ituring mo na lang na hindi nangyari ang interview kong ito sa iyo, na hindi kita nakita at naka-usap. Nakalimutan ko na karaniwang pulitiko ka na nga rin pala ngayon...”, marahang ibinuka ng anghel ang kanyang pakpak at bumalik sa langit dala ang kanyang mga kagamitan. Malungkot na malungkot daw ito. Pero umaasa ang anghel na matapang na haharapin nito,.. itutuwid ang lahat at babalik sa kanyang kawan ang mamang iyon . Gagamitin niyang muli ang kanyang talento para sa tunay na Hari ng Sanlibutan. Muli siyang papasok sa loob ng liwanag mula sa "pagkaka-patapon sa dilim" at hindi na muling "magngangalit ang kanyang mga ngipin" kagaya nang mababasa sa ating Ebanghelyo sa araw na ito (Mt. 25:14-20).

Iyan din ang aking inaasahan noon pa man at ‘di lamang nang ako ay magising kaninang umaga....

OMECO Issue and CST

Tatlong pangunahing dimensiyon mula sa mga Panlipunang Turo ng Simbahan o Catholic Social Teaching (CST) ang ating pag-uukulan ng pansin sa ating layuning iligtas ang OMECO. Mga prinsipyong halaw sa Compendium of the Social Doctrine of the Church na ipinalabas ng Pontifical Council for Justice and Peace sa Roma noong ika-2 ng Abril, 2004:

1. Ang ating Responsibilidad para sa Paghuhubog ng Konsensya Batay sa Panlipunang Turo ng Simbahan.
2. Ang Awtoridad Bilang Isang Puwersang Moral (Authority as Moral Force)
3. Ang Paglaban sa Kasinungalingan


Ang ating Responsibilidad para sa Paghuhubog ng Konsensya Batay sa Panlipunang Turo ng Simbahan.

• Lahat ng mga mananampalataya ay may panlipunang responsibilidad sa pagsasa-katuparan at kaganapan ng katarungan at kawanggawa sa ating mga Pamayanang Kristiyano;
• Ang pakikisangkot ay bunga ng maigting na ugnayan sa bawat bahagi ng pang-araw-araw na buhay Kristiyano at dapat ito ay malayang isinasa-buhay.
• Ang partisipasyon ay esensya ng demokrasya na esensya rin ng ating pananampalataya
• Sa bawat usaping ng pagpapalakad/pamamahala sa OMECO, nararapat lamang na ito ay bukas sa lahat ng impormasyon, pinakikinggan at sinasangkutan.

Ang Awtoridad Bilang Isang Puwersang Moral (Authority as Moral Force)

• Anumang awtoridad o kapangyarihan,- kagaya ng sa mga namumuno sa OMECO, ay dapat na ginagabayan ng moralidad o mga panuntunang moral. Sa kaayusang moral dapat na hinuhugot ninuman ang kanyang kapangyarihan bilang pinuno at tagapamahala
• Ang awtoridad o kapangyarihang ito ay dapat na kumikilala, gumagalang at nagtataguyod sa makatao at moral na pagpapahalaga
• Ang awtoridad o kapangyarihang ito ay dapat magluluwal ng mga makatarungang batas na tutugon sa pagpapataas ng dignidad ng tao at kung ano ang tumutugon sa wastong katwiran

Ang Paglaban sa Kasinungalingan

• Imposibleng mapagmahal tayo sa ating kapwa kagaya ng ating sarili kung hindi tayo gumagawa para sa kabutihan sa kanila o sa ating mga manggagawa. Responsible tayo sa kanila bilang mga katiwala ng Diyos at mamamayan.
• “This path requires grace, which God offers to man in order to help him overcome failings, to snatch him from the spiral of lies, to sustain him and prompt him to restore with an ever new and ready spirit the network of authentic and honest relationship with his fellowmen”- (Catechism of the Catholic Church, 1889)
• Samakatuwid, hindi natin kinukondena dito si GM Labrador at kanyang mga kasama kundi upang ituwid niya ang kanyang sarili tungo sa katotohanan.

Cesar ng OMECO

Apat na araw na lang mula ngayon, sa ika-14 ng Nobyembre, 2008 ay muli na namang huhugos sa harapan ng Main Office ng Occidental Mindoro Electric Cooperative (OMECO) ang mga empleyado at mga member-consumer nito at kanilang mga taga-suporta mula sa iba’t-ibang sector ng lipunan, partikular sa mga bayan ng San Jose, Magsaysay, Rizal at Calintaan o SAMARICA. Hindi katulad noong nagdaang Save OMECO Prayer Rally noong ika-24 ng Oktubre, 2008, tampok pa rin dito ang pagkilos ng mga pari at pastor mula sa iba’t-ibang grupong pam-pananampalataya dito sa atin sa Occidental Mindoro.

Tiyak na kukuwestiyonin na naman ang presensya na ito ng mga taong Simbahan ng mga taga-suporta ng taong namamahala sa kooperatiba na tuwiran namang pinararatangan nang katiwalian ng mga ralyista. Mga paratang na bina-bak-apan naman ng kalalabas na NEA Audit Report. Tulad ng dati, ganito na naman ang tanong (na may halong pang-iinsulto) na ipupukol ng mga supporter ng mga namumuno sa OMECO sa mga taong Simbahan: “Bakit ba nakikialam ang Simbahan sa OMECO? Hindi ba’t nasusulat na ‘ ibigay kay Cesar ang kay Cesar at sa Diyos and para sa Diyos?” Ganito rin ang komento sa aking isang post re: OMECO noong Lunes. Abala ako sa ibang mas mahahalagang gawain kaya ngayon ko lang ito masasagot.

Nang bigkasin ito ni Hesus, hindi ganito ang ibig niyang sabihin: “Paghiwalayin ninyo ang Simbahan at ang Estado (o kaya ay OMECO) at matali lamang ang mga taong Simbahan sa spiritual realm habang ang OMECO (o ang Estado) ang siyang bahalang tumugon sa temporal affairs,- kagaya ng serbisyo ng kuryente.

Ngunit heto ang nakalimutan nating itanong sa ating mga sarili: “Anong bagay kaya ang kay Cesar na HINDI sa Diyos? Isa lang ang sagot diyan, WALANG BAGAY kay Cesar o sinuman sa atin ang HINDI sa Diyos. Maliban sa isa: ang ating KASALANAN. Lahat ng bagay kay Cesar ay galing sa Diyos at galing sa Diyos ang lahat ng sa Diyos.

In short, all things that belong to Caesar came from God, except Caesar’s sins. Inversely, all that belongs to Caesar, save his sins, belongs to God, too. But not everything that belongs to God belongs to Caesar.

Kung gagamitin natin ang katagang ito para batikusin ang mga lider-mananampalataya na mamumuno sa Save OMECO Prayer Rally sa Biyernes ay hinahadlangan natin ang kanilang pastoral duty to safeguard the morality in OMECO and we are misquoting Jesus. Sabi nga ni Fr. Bobby Titco sa isa niyang sulatin : “Give to Caesar what is Caesar’s and to God what is God’s. All things belong to God, including Caesar. Anything we hold from God, our sins not counted, is something we steal from God.”

Syut na syut ito sa mga taong umano ay nagsamantala sa katungkulan at kapangyarihan na patutungkulan ng rally sa isang linggo. Hindi nga lang pala mga Katoliko ang kasama dito kundi pati mga pastor ng ibang sekta na kabilang sa mga mainstream Protestant group...

Litanya ng Pagkalugi ng OMECO

Financial Analysis

OMECO, as of June 30, 2008, is totally bankrupt.

Property Capital/Stockholders Equity Php 249 M+
Less: Total Unappropriated Margins (Losses) ( 265 M+)
Deficit (Php 16 M+)

This means that negative operating performances have already eaten up more than 100% of the capital base.

Technically, OMECO is a deficit spending cooperative since 2001 (average of Php 3.5 M net loss per month from January to June, 2008 alone).

Consequently, this uncertainty may affect the cooperative’s financial statement, and ultimately, its ability to remain on a “going concern” basis.

Key Points for Losses Incurred

A: Questionable Contracts entered into by the Board of Directors (BOD) and General Manager (GM)

Genset Rental with Fabmik Construction and Equipment Co., Inc. (2MW’s)

1.Hiring of genset was done in haste and without proper consultation.
2.OMECO should not be in the business of power generation since its mandate is power distribution.
3.National Power Corporation (NPC) should have been vigorously persuaded by OMECO to shoulder the genset rental since power generation is their mandate, more especially, in island provinces as part of its missionary mission. It is clearly defined in the EPIRA law.
4.Not sanctioned by the Energy Regulation Commission (ERC).
5.OMECO failed to oblige Island Power Corporation (IPC) to generate power in spite of the essence of the Energy Conversion Agreement (ECA) mandating them to provide the necessary 2MW’s shortfall.
6.Hiring was not subjected to open bidding. Justification made was the frequent brown-outs.
7.The contract was grossly disadvantageous to the cooperative in the absence of off-setting provision wherein the value of rental shall be applied as payment to power purchased. Also, the usual prompt payment discount provision was not integrated in the contract, OMECO payments always ahead of time.
8.De-rated amount for inability of the genset to run other than its maintenance period was not deducted although de-rated statement was always submitted by NPC every billing period.
9.Assumed losses to OMECO of this amounted to more or less Php 30 M.

Hiring of System Loss Consultant

1.The contract executed is an open ended contract. No cap and no definite coverage.
2.This hiring is a duplication of function and an insult to the Technical System Department who can handle the job better. Matter of fact, they were not consulted in this matter, although, a program for system loss reduction was already in place and proven effective in MAPSA area..
3.System Loss Consultant showed up in OMECO only for a week and just in time to collect his fees.
4.System Loss Consultant accommodation in hotel and air fares is so enormous for OMECO.
5.System Loss Consultant is not an Electrical Engineer but a Mechanical Engineer.
6.Assumed losses for this hiring is Php 500,000 to Php 1 M.

Island Power Corporation Energy Conversion Agreement

1.This agreement is one sided and all the benefits accrued only to IPC.
2.This agreement which will still be binding for twelve (12) more years is the greatest stumbling block for power generation development in Occidental Mindoro.
3.It must be rescinded by the OMECO BOD since it is no longer tenable at present condition for their units are no longer serviceable. Its failure to generate power resorted to hiring of genset by OMECO which should not be the case.

Procurement and Services

1.Procurement was overly centralized to the GM office.
2.Prices of materials were higher than the NEA Price Index of 2006 and 2007.
3.Accredited suppliers were limited to the chosen few for years.
4. Bidding was rigged by manipulations of suppliers which almost always resulted to failed bidding. Faxed quotations were transmitted to GM office even at the wee hour of the evening.
5. Orders were made without even assessing its urgent need. Instead, the warehouseman just annotate the “for warehouse stock” on it.
6.Assumed losses for this is Php 3 to 4 M per year.

B: Act of Bribery undertaken by the GM

Foodstuffs given to NEA and NPC officials

1.A violation of Anti-Graft Law on the part of NEA and NPC officials.
2.It could have direct bearing on the periodic evaluation of GM performance by the NEA to accelerate the OMECO category into a passing grade and the conversion of power bill payable into a restructured loan by the NPC to avert warranted disconnection on the basis of non-payment of power bill for six (6) months.

C: Extravagant Expenditures undertaken by the BOD and the GM

Purchase of Toyota Fortuner and its excessive maintenance

1.This is highly immoral for the deficit spending cooperative.
2.The GM was already provided an elegant Nissan Frontier which will suffice his need.
3.Said vehicle was privately used by his family in many instances.

Purchase of Cellular Phones and Load Provisions to OMECO officers

1.This is highly immoral for the deficit spending cooperative.
2.There was no clear cut policy in the use of cellular phones and load provisions by the beneficiaries.

Excessive Travels and Accommodations by the BOD and the GM

1.Travels were not prioritized in accordance to its necessity.
2.Cash advances for travels remained unliquidated.
3.This is one of the reasons why budget for non-power cost was already in deficit in just seven (7) months of the year.
4.There were BOD meetings that were held in five star hotels and other venues outside the cooperative territory.

D: Unpaid Power Bill to NPC

Payables to NPC as of June 30, 2008

Power Bill Payable - converted to loan Php 108,730,587.63
Power Bill Payable – current 62,064,590.12
Power Bill Interest 28,212,060.41
Penalty 11,474,562.55
Php 210.481,800.71

Re-structured Loan

1.It offered no relief since it is still a payable on the part of the cooperative to NPC.
It was just a mere change of account name in the books of account of OMECO.
2.It could have been done, possibly, just to avert power disconnection by the NPC if OMECO could not pay its power bills within six (6) months period. Perhaps, out of gratitude, the GM sent foodstuffs to NPC officials chargeable to the cooperative.
3.The Power Bill Payable to NPC account which has a balance of Php 60 M after the restructuring now surpassed the Php 100 M benchmark as the cooperative used portion of would be payments to NPC for its operating expenditures just to survive.

Accumulated Interests and Surcharges

1.Non-payment of power bills to NPC for several months although there was an almost 100% collections from consumers subjected the cooperative to paying Php 28 M+ in interests payment and surcharges.
2.Also, prompt payment discount was not availed for failure to pay on time (equivalent to 1 to 2% of monthly power bill payments).
3.It is a clear case of member-consumers subsidizing the gross incompetence of the BOD and the GM.

Generation E-Vat

1. Generation E-Vat (12% output E-Vat of NPC power sales to OMECO) collected from the consumers was not remitted to the BIR on time via NAPOCOR in violation of the BIR policy in withholding tax collection and payments.
2. The reason given by OMECO BOD is that the generation E-Vat is inclusive in the NPC Power Bill and since they are months in arreages with NPC, the amount pertaining to generation E-Vat collected was not remitted. Meaning, they will only remit the generation E-Vat collected once there is power bill payment to NPC on a per month basis.
3. Worse, the unremitted generation E-Vat is not appearing in the financial statement of the cooperative under withholding tax payable account because it was integrated under current power bill account which is not appropriate..
4. Need to be explained by the management.(status).


CONCLUSION

Based on the relevant facts herein presented, no doubt, there was a case of gross incompetence and mismanagement at the highest level on the part of the BOD and the GM which warranted removal of both in their offices.

Our cooperative is now endangered. We should intervene to save OMECO. We should not be passive and will just sit down to allow what is happening in OMECO unabated. We should sustain the initiative until we hit the objective.

And the right time to do it is NOW!

-----------
(Mula sa "OMECO: Unsurmountable Losses" na Discussion Paper ng isa sa mga Save OMECO convenor na si Joaquin "Jake" Castronuevo sa kanilang series of forum na inilulunsad simula pa noong November 2, 2008. Na ini-mail niya sa akin the other day. Siguro naman ay hindi na masasabi ngayon na 'unsubstantial' ang mga isyu ng kilusan-NAN)

Maling Pamumuno at Pamamahala Nga Ba?

Isang mambabasa ng "Pamatok" (na tinatawag niya ang sariling "Trial") ang nag-comment kung bakit hindi ako nagpu-post ng mga tukoy na isyu kung bakit disgustado ang Save OMECO Movement sa pamamahala ng mga kasalukuyang namumuno sa ating kooperatiba. Si "Trial" ay taga-Mamburao. Heto ang mga isyu at sampol pa lang ito dahil mismanagement at malgovernance pa lang ito. Wala pa dito yung isyu ng pagkalugi:
---------

1.Cash Advances

a)The GM abused his authority, because he availed of cash advances without supporting documents in willful violation of NEA Memorandum to all ECs dated March 10, 1993 - Policy on Cash Advances of Officials and Employees, as adopted by OMECO Board Resolution No. 107 dated December 12, 1997. By mere telephone instructions, the vouchers were prepared, encashed and deposited to his personal account. A further aggravating circumstance is that the responsibility for implementation of the above policy rests guidelines on the GM.
(Per III-5 of the NEA Guidelines – All requests for travel cash advances must be supported by an approved itinerary of travel including a pre-determined estimate of expenses)

b)There was laxity on the part of management in the grant and liquidation of cash advances. Cash advances were granted despite un-liquidated and/or un-refunded balances.
(Per III-5 of the NEA Guidelines – No official or employee of the coop shall be granted any cash advance until he has fully liquidated all previous cash advances.)

e)In 2007 and the first 7 months of 2008, the total amounts of P939,469 and P905,517.16 were granted to the GM; PP458,469 and P556,917.16 for travel, and P481,000 and P348,600 for contingencies, respectively. As of September 22, 2008, the balance of his cash advances is P402,924.28.

f)Additional cash advances were granted for contingencies during the GM’s travel; others were for the maintenance of coop vehicles and for purchases in Manila which ranges from P5,000 to P20,000. Other activities such as travel by group to Manila, to LUBELCO during annual meeting, and for other activities entailed additional expenses for the cooperative because the Driver had an Assist Driver for the duration of the travel.

g)Cash advances for the procurement of equipment and supplies were granted to employees other than the Purchaser.

Cash advance was made to a certain employee amounting to P216,500 (in August 2006) and P117,900 (in September 2007), for the purchase of materials in gathering of systems loss analysis which was deposited to his Metrobank account, for the maintenance of coop vehicle and the procurement of Printronix ribbon.
Cash advance was also made to another employee in the amount of P40,392 for purchasing a laptop computer , and to another employee also for a computer.
Per III-3 of the NEA Guidelines – Only the purchasing specialist/purchaser can be given cash advance for purchases.

h)A cash advance amounting to P9,194 granted last February 19, 2007 to a former OMECO Board director remained unliquidated.

i)There were cash advances split and claimed by several officers/employees, which will lead to difficulties in monitoring.

j)There were cash advances granted to casual employees and an office trainee for the purpose of bid publication and for plane tickets of the Board of Directors, for purchasing an Asus notebook PC and foodstuff.

k)Cash advances were granted for foodstuff given to various offices/personnel, including those of the NEA.

l)Cash advances in excess of the actual amount expended were not immediately refunded but were allowed to be deducted from the payroll.

m)The reported refund of un-liquidated damages by the GM still raises questions of possible falsification or mis-representation in the application for those cash advances which were purportedly made for specific purposes and those for official travel that never actually transpired. The GM’s whereabouts during the period corresponding to the official travel claimed for cash advance but not consummated also has to be established and accounted for.

The reimbursement or refund of cash advances that were not authorized or supported by proper documentation in the first place does not extinguish culpability of the officer involved for malversation or misappropriation of coop funds.


2.NEA Color Code Rating and Categorization

a)The Color Code Rating is based on NEA’s Comprehensive Operations Audit of OMECO which covers management, financial, technical and institutional aspects, for the period July 1, 2005 to July 31, 2008.
The objectives of the NEA’s EC Color Code Rating are:

•To measure the performance and capability of the ECs, and
•To determine the level of supervision/ assistance which could be extended by NEA

b)NEA’s latest Color Code Rating for OMECO is RED reflecting a numerical rating of 64.40%.

The color RED signifies poor performing ECs and those needing definite NEA intervention.

c)The NEA Categorization and Classification of ECs is a yearly performance-driven assessment serves as the basis for the upward or downward adjustments on per diems and allowances granted to EC personnel. It is part of NEA’s incentive program for improving the performance of ECs.

d)The results of NEA’s Categorization of ECs for the 1st Semester of 2008 reflects a rating of “D” for a numerical rating of 36 (out of a possible perfect score of 100), signifying and adjectival rating of “Poor”. This rating was lower than the “C” the coop received for 2007.

e)OMECO received “ZERO” points for registering a systems loss higher than 15.51% in 2007 and the 1st semester of 2008. The full score of 25 was awarded for EC’s with system loss of less than 10%. There were 12 ECs who have been maintaining single-digit system loss as of the 1st semester of 2008.

f)Excessive cash advances brought down OMECO’s Color Code Rating and Categorization. The maximum demerit of minus 20 points was imposed on OMECO. This reflects NEA’s drive to discourage ECs from granting excessive cash advances and encourage them to strictly effect immediate liquidation of the same.

One (1) point is deducted for every P50,000 unliquidated cash advances at the end of the year in review but not to exceed 20 demerit points. Without this limit, OMECO should even have received 22 demerit points for the P1.110 M in unliquidated damages at the end of the 1st semester of 2008.

g)On the basis of NEA’s Color Code Rating and Categorization of ECs it is evident that OMECO’s poor performance (financial, technical and institutional) is a result of mismanagement and ineffective governance.

3.Frequent Unnecessary and Fictitious Travel by the GM

a)The GM travels to Manila almost weekly.

b)In 2007 and the first 7 months of 2008, P458,469 and P556,917.16 for travel and P348,600 mostly for travel-related contingencies.

c)There is a need to verify whether expenses for official travel including contingencies are within budget, whether all these were properly authorized as evidenced by supporting documents and the reasons for the non-consummation of some trips.

4.Political Intervention

a)It is public knowledge that local political leaders sometimes support candidates for the OMECO Board Directors or use their influence and patronage to further their own partisan interests. This results in some OMECO officers and directors being primarily subservient to the interests of their political patron rather than being responsible champions of the welfare of the member-consumers.

b)A local political leader has connections with Island Power Corporation (IPC), an independent power producer (IPP) which has an on-going energy conversion or supply contract with OMECO that is patently one-sided in his favor and unfairly disadvantageous to OMECO as gathered from the following facts :

•IPC continues to assert its right as exclusive power supplier to OMECO in spite of its failure to supply power since January 2005, or more than 3 years and 9 months to date.
Article 10.4 of the contract (Amendatory Agreement dated February 28, 1996) provides that OMECO shall not enter into further contracts with NAPOCOR or revise or extend the contract with NAPOCOR without the prior written consent of IPC.
Article 10.5 (Amendatory Agreement dated February 28, 1996) provides that – “Except for the Contracted Amount, OMECO covenants to purchase electrical energy only from IPC to the extent of IPC’c capacity and further purchases by OMECO from NAPOCOR of electrical energy in excess of the contract amount or from other electrical energy provider(s) shall be with the prior written consent of IPC which consent shall not be unreasonably with held.”

•The contract unnecessarily and unfairly restricts OMECO from freely engaging other IPPs even when IPC cannot reliably fulfill its obligations under the contract, thereby preventing the coop from availing of the efficiencies provided by a competitive and unregulated power industry as provided for under RA 9136 or the EPIRA of 2001.

•The OMECO management and BOD have not taken any initiative to have the contract with IPC rescinded due to the latter’s failure to fulfill its obligations under the contract and thereby preventing OMECO from freely negotiating more advantageous terms with other IPPs in the market.

c)The intervention of partisan political interests has prevented the institution of accountability and transparency in the governance of OMECO. At the same time it has emasculated the member-consumers by alienating and preventing them from effective participation in the selection of their representatives and in the shaping of the policies of a public service institution crucial to the improvement of the quality of their lives and the local economy.

--------
(Ang Sulating ito ay mula kay Engr. Omar Costibolo, isa sa convenor ng Save OMECO Movement, at binigyan niya ako ng sipi noong Biyernes,- Oktubre 31, 2008. Isa ito sa mga gagamitin sa mga nakakasang pagpapamalay sa iba't-ibang bayan dito sa Oksi. -NAN)

Paalala sa Pag-alala sa Kanila

Simula noong isa pa lamang akong gusgusing bata na naliligo nang hubo’t-hubad sa Ilog Pandurucan, ang Araw ng mga Patay ay isa sa mga araw na aming pinaka-aabangan sa loob ng isang taon. Maliban s'yempre sa Pasko. Panahon kasi ito ng paglipat ng venue ng aming mga kalokohan at katarantaduhan mula kalye, bahay at paaralan tungo sa sementeryo.

Ang pandedekwat ng mga mamahaling kandila at pagkain mula sa mga puntod ng mga negosyanteng Intsik at mga prominenteng tao, (na lalantakan namin sa tabing dagat. Yung atang ,ha... hindi yung kandila!), ang pananakot sa mga babaeng ka-edad namin para magpa-cute at kung anu-ano pang kabulastugan. Pero ang pinaka-paborito ko ay ang paglibot sa mga nitso at puntod ng namayapang anak ng Pandurucan na nag-iwan ng alamat, kuwento at kasaysayan sa aming musmos na isipan noon. Sisilipin lang namin ang kanilang puntod at pagkukuwentuhan nang bahagya ang kanilang mga adventure o kasaysayan. Oo, ang sementeyo man ay isang malawak na sanggunian o reperensya sa pagsusulat ng lokal na kasaysayan.

Halimbawa lang ay yaong puntod ng mga kilalang pamilya na biktima ng Philippine Airlines (PAL) plane crash sa Sablayan noong 1966 na may isang taga-Bubog na high school student ng Divine Word College of San Jose ang naka-survive; ang isang idol naming basketbolista na napatay ng isang matandang residente; ang isang high school student na artistahing binatilyo na namatay sa isang vehicular accident sa Caminawit kasama ang kanyang mga ka-klase na na-ligtas naman; ang kilalang piloto ng PAF na taga-Camburay at member ng Blue Diamond; ang tila-Robin Hood na lider ng mga armadong grupo hanggang sa siya ay mapatay ng mga military sa Magsaysay ; ang sharp shooter na dating miyembro ng Philippine Army na maraming sundalo ang tinarget at natapos ang kasaysayan nang kuyugin ng mga pulis at militar sa Magbay; ang aktibistang guro na binaril sa harap ng isang bangko bago mag-Undas; at iba pa. Ilan lamang ito sa mga kuwentong nasa likod (o ilalim) ng mga lapida ng mga taong bahagi ng kasaysayan ng bayan kong sinilangan. Mga taong namatay na hindi man tayo kilala at ni hindi natin naka-usap man lang. Mga taong nakilala lamang natin sa mga kuwento ng ating mga kababayan ngunit hindi personal nating wika nga ay naka-daupang palad.

Pero bakit pa tayo lalayo? Ang ating mga malalapit na kaanak o mahal sa buhay na pisikal na nahaplos tayo at nahaplos din natin. Sila na kahit papaano ay nag-isip para sa ating ikabubuti, ang mga asal at gawi na naka-impluwensiya sa atin, ang mga moral and material legacies na iniwan nila sa atin. Sila na nagpasaya sa atin sa iba’t-ibang paraan. Marahil sa kabila ng mga adhikain nila para sa atin ay mayroon din silang mga bagabag na taglay hanggang sa kanilang huling sandali sa mundo. Ngunit isa lang ang tiyak, ang buhay nila ang nagturo sa atin kung papaano mabuhay sa San Jose, sa Kanlurang Mindoro o saan mang lugar sa mundo…. katulad nina Tito Oca, ang 'maalamat' na si Tito Caloy at Tito Bert na dating Chief Tanod ng Brgy. Pag-asa, na sukob sa taon ang pagkamatay noong nakaraang taon. Sila ay magkakapatid. Isama na rin natin ang mga kapatid nilang nauna sa kanila na si Manuel (ang tatay ko) at Kapitan Addie (na halos bente anyos na naging Kapitan ng Brgy. Bubog). Alay ko sa kanilang ala-ala ang posting na ito.

Kagaya ng ating pag-alala na alayan sila ng dasal, alalahanin din natin,- tayong mga nabubuhay pa,- ang isa’t-isa. Tayo na patuloy na nakikibaka sa araw-araw sa ating sariling buhay, buhay-pamilya, buhay-pamayanan at buhay-lipunan. Tayo na naghahanap ng kahulugan ng ating buhay. Tayo na nagsisikap pa ring mabuhay, matuto, magmahal at makapag-iwan ng legacy o tatak Kristiyano. Ipanalangin natin ang isa’t-isa upang sa pamamagitan ng ating pananampalataya ay sumulong tayo sa pakikibaka kasabay ng pag-aalala sa inspirasyong iniwan sa atin ng mga mahal nating yumao. Upang kung sakaling dumating na rin ang ating oras ay katulad ni St. Paul ay maipagmamalaki rin natin na, “I have run the race, I have fought the good fight, I have kept the faith”.

Trahedya sa Lansangan

Patay on the spot ang dalawang anak ni MIMAROPA Department of Trade and Industry (DTI) Regional Director Joel B. Valera nang sumalpok sa isang naka-paradang trak ang kanilang sinasakyang kulay itim na Nissan Terrano sa isang bahagi ng kahabaan ng West Coast National Highway sa Brgy. Bubog, San Jose, Occidental Mindoro kanina bandang alas-12:20 ng madaling araw. Ang mga nasawi ay ang magkapatid na Joelle Dominique,20 at Joelle Cecilia, 18 na pawang mga estudyante sa kolehiyo at nag-aaral sa Unibersidad ng Pilipinas (UP). Ang magkapatid ay umuwi para sa semestral break at All Saints Day.

Ayon sa report mula sa himpilan ng pulisya, ang 10-wheeler truck ay pag-aari ng negosyanteng si Zaldy Culla at may plate number na CFF 910 habang ang sasakyan ni Valera ay may plakang RAN 377. Ang trak ay minamaneho ng isang Leandro Geron ay tumatahak sa nasabing daan nang ito ay masiraan at habang ito ay kinukumpuni ay nabangga ito ng sinasakyan ng mag-aamang Valera. Sakay din sa likurang bahagi ng Terrano ang ina ni Joel Valera na si Flor. Sa kasalukuyan, ligtas na sa kapahamakan ang mga matatandang Valera. Galing sa Abra de Ilog ang pamilya Valera. Sinundo lamang ng nakatatandang Valera ang kanyang mga anak sa Abra de Ilog Pier sakay ng Ro-Ro mula sa Batangas. Kargado ng palay ang trak at napag-alamang hindi ito naglagay ng early warning device habang kinukumpuni. Galing ito ng Calintaan at maliban sa ito ay hindi nilagyan ng early warning device, hindi ito maayos na naiparada sa gawing iyon ng kalsada.

Si Joelle Cecilia Valera ay dating Editor in Chief ng The Divine Lens (2006-2007) at Valedictorian mula sa 179 highschool students na gumradweyt sa Divine Word College of San Jose (DWC-SJ) sa 44th Commencement Exercises ng nasabing paaralan. Nagkamit rin siya ng mga sumusunod na parangal noong taong iyon: Arnold Janssen Award for Academic Excellence at JP Laurel Award for Academic Excellence. Sa kanyang Valedictory Address noong March 29, 2007 ay may binanggit siyang ganito: "...Though the time has come to say farewell, this celebration will only be made complete by our expression of profound gratitude to you who have taken care of our well-being in the spring of our lives. It is with you that we share this moment of glory."

Sulyap sa Aktibismo sa San Jose at OMECO Rally

Sabihin na lang nating humigit-kumulang ay 300 participants ang dumalo sa Save OMECO Prayer Rally na ginanap noong Biyernes, Oktubre 24, 2008. “Manipis” ito at talaga namang hindi umabot sa 500 participants na target noon ng mga organizer. Pero overall ay naging matagumpay ito kung ang ating susukatin ay ang komitment ng mga dumalo. Wala ring kaguluhang nangyari maliban na lamang nang sa unang bahagi ng rali ay ikinasa din ng mga empleyadong loyalista ni GM Alex Labrador ang sound system sa harapan ng mga ralyista. Tinapatan nito ang aming mga trompa at siyempre ay hindi namin pinayagan na matalo ang aming sound system. At nagsimula na nga ang programa bandang alas-2 ng hapon.

Palibhasa ito ay broadcasted over DZVT, sa punto ng issue awareness at information dissemination ay tagumpay itong maituturing. Kahit papaano ay gumawa ito ng ingay. Isang panlipunang ingay na bihi-bihirang marinig sa Kanlurang Mindoro. Isang ingay na noon ay musika sa tenga ng ating mga homegrown activist. Masiglang ingay na unti-unting pinipi ng kanilang mga huling pagpapasya at pagpapahalaga. Nasaan na sila ngayon? Mamamaya ikukuwento ko….

Kumbaga sa dahon, kuluntoy na kundi man panat ang antas ng militansya at aktibismo sa lalawigan. Hindi na ito mataas kagaya noon. Pero may pag-asa pa naman matapos kong makita ang hanay ng mga kabataan kabilang ang mga seminarista noong Biyernes. Kung babalikan natin ang kasaysayan ng student activism partikular dito sa San Jose, naging mayabong ito noong early ‘70s. Sa kanya ngang lathalain na pinamagatang “Missionstagebuch” noong Abril 14, 1972 sinulat ni Msgr. Wilhelm Duschak, SVD, na: “In the college (Divine Word College of San Jose) there are already spreading Communistic and Maoist ideas with red paint hammer and sickle are scattered on the walls…” Ganyan ka-astig noon ang ating mga lokal na aktibista. Dagdag pa dito ang idealismo ng mga kasapi ng Khi (or Chi) Rho Movement, ang Federation of Free Farmers (FFF) youth arm sa Occidental Mindoro. Bumagsak ang unang sigwa ng aktibismo dito sa atin matapos ang kalakhan sa mga kilalang lider ay nagpasyang mamuhay ng “tahimik” o magpa-enlist sa Philippine Constabulary (PC). Hindi nila nakayanan ang lupit at katusuan ng Batas Militar.

Bago patalsikin si Marcos at sa unang mga taon matapos ang EDSA 1, kaalinsabay halos ng pagpasok ng mga kasapi ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (KMP) sa Aquafil Estate sa Brgy. Bubog, bukambibig sa mga kampus ang LFS o League of Filipino Students at ang pangalan ng kanilang mga lider. Noon umusbong ang mga kilalang personahe sa larangan ng social activism na ngayon ay naririnig pa natin. Naging palasak lalo ang LFS nang maging kaisa ito ng Alliance of Concerned Teachers-Occidental Mindoro o ACTOM sa pagpapatalsik kay G. Bernabe B. Macaraig, Pangulo ng Occidental Mindoro National College (OMNC) noong 1987. Muling nagtagumpay ang estado sa pagsugpo sa aktibismo dito sa atin. Ang mga aktibistang ito ngayon ay mga pulitiko na rin o kaya naman ay propagandista na ng mga bigating pulitiko. Mayroon namang iba na wala na dito sa atin o kaya naman ay nasa ibang bansa na.

Ito ang punto ko: tunay na mahihirapan tayong kagyat na pag-alabin ang aandap-andap na diwa ng aktibismo dito. Hindi natin kaagad na maaasahan na bigla ay “kakapal” ang mga dadalo sa mga susunod nating pagkilos. Ang isyu man ay pagmimina, STL, graft and corruption, political dynasty at iba pa. Doble kayod tayo sa pagpapapamalay….

Siyanga pala, noong Sabado sa kanilang Board Meeting ay natanggap na ng BOD ng OMECO ang Audit Report mula sa National Electrification Administration o NEA. Saka ko na ikukuwento ang buong detalye ng ulat pero pabor sa mga nag-rally sa harap ng opisina ng OMECO noong Biyernes ang resulta. Kagaya ng ating inaasahan.

Sa ng pagiging “manipis” ng pagkilos, muling nabuhay ang dugong tibak ng mga laman ng lansangan noon dahil sa Save OMECO Prayer Rally noong Biyernes. Kagaya ni Jose “Jun” Norella, Jr. na isa sa mga rally organizer na nag-iwan ng isang mensahe at hamon: “Patikim pa lang ito… Magra-rally uli tayo sa Nobyembre!”

Kagaya ng standard extro ng mga ralyista sa alinmang pagkilos, ito lang ang aking masasabi : “Babalik kami, mas marami!”

By the way, may internet connection na kami ulit…

Mission:Save OMECO

Halos dalawang linggo na kaming na-disconnect sa internet. Narito ako ngayon sa isang internet café sa Rizal St. sa San Jose. Magulo ang paligid. Nasa tabi ko ang mga maiingay na kabataang naglalaro ng computer. Para tuloy akong isang alien na napadpad sa isang kakaibang planeta. Parang isang OFW na wala sa sariling bansa. Sa kabila nito, kailangan kong paglabanan ang pagkakainis sa kanila na aking nararamdaman. May kailangan akong isulat ngayong araw. Generation gap lang siguro itong inis ko sa kanila…

Ngayon ay ika-19 ng Oktubre at ginugunita ang tinatawag na World Mission Sunday. Itinatampok ng Simbahang Katoliko ang kahalagahan ng misyon. Oo, nga pala,- ang taong 2008 ay Taon ni Apostol Pablo at ngayon ay Ika-2000 Taon ng pagtatangi sa kanyang pag-mimisyon. Sabi nga, ang misyon ay hindi lamang daw tumutukoy sa lugar kundi sa sitwasyon. Ibig sabihin, hindi na kailangang lumabas ka pa sa iyong tinitirhan,- tahanan, pamayanan o bansa para magbahagi ng sarili para sa iba. Sa madaling salita, para maglingkod. Kaya hindi lamang ito tumutukoy sa sitwasyon ngunit higit sa gawain, sa pagkilos o sa ating ginagawa.

Kung ito ay tumutuon din sa pagkilos, mas mabuting mabatid natin sa ating sarili kung ang ating ginagawa bang pagkilos sa araw na ito ay may pinagkaiba sa ginawa nating pagkilos kahapon? Mahirap maging tunay na misyunero ang isang taong ang kanyang mga pagpapasya at ginagawa ay hindi dumadaloy, hindi sumusulong, hindi humahayon kada araw na lumipas. Kung ito ay nananatiling naka-bagak lamang. Sa isang misyunero, ang buhay ay hindi normal kaya hindi boring. Sa akin, iyan ang konteksto ni Pido Dido noon ng Sprite sa pagsasabing “Normal is boring…” At sabi nga sa isang nabasa ko, “Walang taong dinadakila ang hindi gumawa ng pagbabago sa paghayon ng panahon at naghangad ng pagbabago sa mundo at lipunang kanyang kinagisnan."

Speaking of pagbabago, matindi na talaga ang paghahangad ng pagbabago sa loob ng Occidental Mindoro Electric Cooperative o OMECO hindi lamang ng mga mamamayan kundi ng mga empleyado mismo nito. Inaasahang ilalabas na ng National Electrification Administration o NEA ang isinagawang NEA Audit Report nito bago matapos ang buwan. Ang tanong na lang ay kung magiging tuntungan kaya ito ng BOD para umaksyon nang kontra kay GM o ide-dedma lang nila ang report. Anu’t-ano pa man, inaasahang sa Biyernes ng hapon, ika-24 ng Oktubre ay maglulunsad ng isang multi-sectoral prayer rally ang pansamantalang tinatawag na Save OMECO Movement para sa ikaliliwanag ng isipan ng lahat ng BOD sa kabila ng pressure sa kanila ng ilang puwersang pulitikal dito sa atin. Inaasahang makapagmo-mobilisa ng mga participants mula sa Magsaysay hanggang sa Sablayan. May regular na pulong kasi ang BOD sa Sabado.

Marami pang mga susunod na hakbangin. Basta ang mahalaga sa mga lugar, sitwasyon at gawaing walang katiyakan kagaya ng ating pagkilos na ito para iligtas ang ating kooperatiba, magandang tayo ay maging mapang-angkop at magkaroon ng konting pasensya.

Kagaya ko na ngayon na tila misyunero sa ibang mundo, wala sa sarili kong balwarte (ang aming opisina) sa harap ng computer na hindi ko nakasanayan…..

IP Week Ambahan

Ginugunita ng mga Katoliko sa buong bansa ngayon,- ika-12 ng Oktubre, ang tinatawag na Tribal Filipino Sunday. Sa buong isla ng Mindoro ang buhay, pamumuhay at kabuhayan ng mga Mangyan ay naging tampok sa misyon ng Simbahan simula pa noon. Ang Kristiyanismo ba ay nakatulong o mas naka-sagka pa sa pagpapaunlad ng katutubong kultura’t tradisyon? Anuman ang naging impluwensiya ng Kristiyanismo sa katutubo, mananatili ang katotohanang sa kabila nang hirap ng buhay, ng hindi natin pagkilala sa kanilang kultura at karapatan bilang mamamayan ay matatag pa rin silang humaharap sa daluyong ng makabagong panahon at temang binuod sa isang “ambahan” (tula) ng mga Hanunuo:

Kawayan sa may inwag
Labong una naragdag
Puon danga lungalag
Panggamot di maayad
Sa daga mabanayad…

(Bamboos with the climbing vine
Even if the leaves fall down
The trunk will be strong and fine
Firmly rooted, straight they stand
In good and fertile land…)

Omeco Again

Kahit hindi masilayan ang araw at parang uulan ay humugos noong Septyembre 30, 2008 sa tanggapan ng Occidental Mindoro Electric Cooperative o OMECO ang ilang prominenteng consumer nito upang humingi ng kopya ng ilang mahahalagang papeles ng kooperatiba. Mga bagay na pawang public documents naman. Hinarap sila ni GM Alex Labrador ngunit tumanggi itong pagbigyan ang pormal na kahilingan ng grupo dahil ipaaalam pa umano niya (GM) ito sa BOD. Ewan ko kung ano ang magiging aksyon dito ng BOD. Sabi nga ni Ka Popoy noon: “Tingnan (na lang) natin.”

Mababasa sa Article 3, Section 7, of the Bill of Rights sa ating Saligang Batas na: “The right of the people to information on matters of public concern shall be recognized. Access to official records, and to documents and papers pertaining to official acts, transactions, or decisions, as well as government research data used as basis for policy development, shall be afforded the citizens…” Ganyan din halos ang probisyon ukol dito sa By-Laws ng OMECO.

Ang masakit, sa kanilang interpretasyon dito at sa Code of By-Laws ng OMECO, hindi talaga nararapat na ilabas o kumuha ng sipi (photo copy) ng anumang dokumento mula sa OMECO sapagkat ito umano ay ipinagbabawal. Hindi maaaring ilabas ng (mga) opisina kahit kopya man lamang ng mga ito. Maaari lamang itong busisiin at basahin. Hindi kagaya sa National Bookstore na, “ private reading is not allowed”. Sa OMECO, “… only private reading is allowed…(?) Hindi sana ito kasama sa Ten Commandments ng meter reader ng OMECO.

Whew!... kunsabagay, sabi nga ni Anthony Taverna,- kung gaano raw kadami ang mga abogado sa Pilipinas ay ganoon din kadami ang opinyon nila sa isang tukoy na batas. Pero sa kasong ito, halatang namimilosopo lang ang OMECO GM. Kahit siguro sinong mahistrado sa Korte Suprema ay tiyak na mahuhulog sa upuan sa katatawa kung ang legal na interpretasyong ito ang igigiit mo. Kailangan mo kasi ng photographic memory na mas masahol sa pa dolphin bago mo ma-scan ang saku-sakong papeles na iyon. O kaya ay artificially inseminated ka ng Minolta, Nikkon, Cannon o Ricoh. O ‘di kaya naman ay produkto ka ng experimental cross breeding ng tao at ng xerox machine. O kaya ang puwet mo sa iyong pag-uwi ay mag-iimprenta’t magluluwal ng papel ‘simbilis ng hp deskjet 3550.

Salungat sa lohika at praktika ang interpretasyong ito. Palusot na lang talaga ito in plain and simple word. Ang mas masaklap, sa legal na interpretasyong ito ay isina-sangkalan pa para gawing inutil ang batas,- o ang mismong Code of By-Laws ng OMECO. Para itong Melamine sa chocolate bar na made in China na bigay mo sa syota mo. O kaya ay sa Mommy niya….

Sinu-sino nga ba ang bumubuo ng BOD ng OMECO? Here is the line up… (boses ala-Vincent Price ang intro):

• Jerry R. Villanada (President and Board Chairman)
• Francisco T. Servando (Vice Secretary)
• Samuel A. Villar (Secretary)
• Melito C. Pasol (Treasurer)
• Leonardo S. dela Fuente (Member)
• Myna Galindo-Magno (Member)
• Arsenio C. Samson (Member)

Sana ay magliwanag ang kanilang mga isipan hindi lamang katulad ng streetlights na awtomatikong sumisindi kapag madilim ang kalangitan, kundi katulad nang matinding sikat ng araw sa tanghaling tapat…..

------------

(Post Script : Tinawag na “Save OMECO Peoples Forum” ang aktibidad na inilunsad noong Sabado, ika-4 ng Oktubre, sa San Isidro Labrador Formation Center (SILFC) sa bayan ng San Jose. Humigi’t-kumulang sa 100 participants mula sa SAMARICA ang dumalo dito. Kabilang sa mga naging resource speaker ang mismong mga OMECO employees na sina Ms. Cora Agustin, Mr. Jess Fordan, Engr. Ricky Gonzalez at Engr. Alfred Dantis. Kabilang ang mga BOD Members na sina Arsenio C. Samson, Samuel A. Villar at Francisco T. Servando. Ang members ng Core Group na nag-share ay sina Daisy del Valle-Leaño, Msgr. Ruben Villanueva at Jose Norella, Jr. Umpisa pa lang daw ito ng mga serye ng mga hakbangin para ILIGTAS ang OMECO…)

CIAC Met!

“Hindi kinakailangan ang ganyang mga pagpapamalay sa Kanlurang Mindoro dahil wala namang kaso ng paggamit sa mga bata sa digmaan dito sa atin”. Malamang ay ganito rin ang inyong magiging reaksyon kung may magpapanukala sa iyong maglunsad ng Forum on CIAC sa alinmang eskuwelahan dito sa atin. Ipagpalagay na natin na walang ganitong reported case dito pero hindi nangangahulugan na walang nagyayaring ganito dito. Does it mean na ‘pag walang reported cases ay hindi na ito nangyayari? Pero ano ba ang CIAC?

Ang CIAC ay acronym ng Children Involved in Armed Conflict. Sa Pilipinas, isa sa mga organisasyong tumututok sa isyung ito ay ang Philippine Coalition to Protect Children Involved in Armed Conflict o Protect CIAC. Isa itong grupo na tumataguyod sa karapatan ng mga bata. Patuloy itong nananawagan sa pamahalaan at sa pangkalahatan upang ipagpatuloy na harapin ang hamon at gampanan ang kanilang obligasyong masugpo ang paggamit sa mga kabataan bilang kasapi ng armadong grupo.

Noong Oktubre 2005 ay isa ako sa mga dumalo, bilang kinatawan ng Occidental Mindoro,- sa Workshop for the Development of Community-based Disarmament, Demobilization and Reintegration Framework for CIAC in the Philippines, at ganito namin binigyan ng depinisyon ang CIAC: “..any person below 18 years of age who becomes a member of any armed group, state and non-state, in pursuit of their ideological, political and cultural belief. They can function as combatant or non-combatant. Mode of membership can vary from being forced, recruited, personal decision to join armed groups. A CIAC may or may not be aware of the belief/s of the armed group.”

Noong ika-30 ng Setyembre at ika-1 ng Oktubre, 2008 ay naglunsad ag Protect CIAC sa pakikipag-ugnayan ng Vicarial Schools Office (VSO) ng Bikaryato Apostoliko ng San Jose ng Forum on CIAC and the United Nation’s Covenant on the Rights of the Child (UN CRC) sa Holy Family Academy (HFA) sa Brgy. Central sa San Jose at Colegio de San Sebastian (CDSS) sa bayan ng Sablayan. Kung pagsasama-samahin, hindi kukulangin sa 1,200 mga high school students ang dumalo dito. Pangunahing nagging tagapagsalita sa dalawang forum ay ang National Coordinator ng Protect CIAC na si Marco P. Puzon.

Noon pa mang nakaraang buwan ay ikinasa na ang inisyal sa paglulunsad ng Forum on CIAC sa pamamagitan ng Vicarial Coordinator ng VSO na si Fr. Giovanni “Jojo” Gatdula at staff nito na si Ms. Rose Bulawan. Sa kanilang mga pananalita at mensahe, pinasalamatan nina Gng. Librada C. Espinas, Principal ng HFA at Bb. Nimfa Yance ng CDSS ang Protect CIAC sa umano’y, “mapagpamulat na pagkakataong ito ukol sa karapatan ng mga bata.”

Sabi nga ng ipinamahaging polyeto ng koalisyon, “…likas na masalimuot ang isyu ng CIAC, may mga aspetong pulitikal, moral, ekonomiko, ideolohikal, relihiyon at sosyal na paninindigan ang kakabit nito na nakaka-apekto sa mga bata, mga pamilya at mga komunidad na naapektuhan ng digmaan. Ang pagsali ng isang bata (o maging ng matanda) sa digmaan, bilang sundalo man o rebelde ay may pinagmulan at dahilan….”

Ang lahat nang ito ay dapat na mapag-aralan, matuklasan at maintindihan kung bakit labag sa karapatan ng mga bata ang kanilang pakikilahok sa armadong grupo.

Wala nga kayang child soldier o dili kaya ay CIAC sa Occidental Mindoro na ginagamit kapwa ng AFP at ng NPA?

Dalampasigan Ko

Kalakhan ay pribado nang totoo
Ang dalampasigan nung bata pa ako
Sa mga dayuhang pulitiko’t negosyante na ito
Mga maimpluwensiya, sikat at tinitingalang tao…

Ang mga ito ang nagtaboy sa akin
Upang ‘di makasamyo ang sariwang hangin
At dumakot, magpa-gulong-gulong sa buhangin
Nang walang kapalit na pera o bagay na mamahalin…

Pero hindi nila kailanman maibebenta at maipagbibili
Ang dagat sa Bubog sa aking guni-guni…
Sapagkat pera lamang ang kanilang maipagmamalaki
Kung sa dating ganda nito sila’y ‘di naging saksi….

-------
(Hindi lamang sa Brgy. Bubog. Malaking porsyento na ng beaches sa Occidental Mindoro, kabilang ang sa mga isla ay nai-convert na bilang mga resort at rest house sites. Sa Sablayan, Calintaan, Mamburao at kung saan-saan pa. Darating ang panahon, hindi na tayo makakapag-tampisaw sa dagat nang libre.)

Dog Style

May isang asong tahimik na ang pangalan ay Mindo. Si Mindo ay naka-tali sa puno ng duhat sa gitna nang isang malawak na halamanan. Habang naka-tali, si Mindo ay kumakain ng kanyang masaganang tanghalian noong araw na iyon. Walang anu-ano ay dumating ang isang siga-sigang askal (asong kalye) na tawagin na lang nating Pitt King.

Tuso itong si Pitt King. Inggit na inggit siya kay Mindo. Laway na laway niya itong pinapanood habang kumakain. “Papaano kaya mapapasa-akin ang kanyang pagkain?”, tanong niya sa sarili. At bigla ay may na-isip siyang paraan. Ito ang kanyang ginawang estilo: Giniri-girian niya si Mindo at nilaro-laro habang ito ay naka-tali. Paikut-ikot siyang hinabol ni Mindo. Tumatakbo siya at tumatalon hanggang sa mapulupot ang tali ni Mindo sa puno ng santol at sa matatalim na dawag.

Dahil sa pagkaka-pulupot ay hindi na niya maabot ang kainan na ngayon ay naka-ngising nilalantakan ni Pitt King habang nauubos ang pagkaing para talaga sa kanya. Klik na klik ang kanyang dog style.

Ganyan po ang kasasapitan natin kapag pinayagan natin na mag-operate alinman sa mga dambuhalang korporasyong minero dito sa Occidental Mindoro. Sasapitin natin tiyak ang kapalaran ng asong si Mindo kung maniniwala tayo sa ating mga lider,- barangay man, bayan o lalawigan,at nasyunal- na ito ang magsasalba na pang-ekonomiyang mga problema natin. Huwag natin dagling paniwalaan na limpak-limpak na buwis ang papasok sa mga barangay at bayan dahil ditto. Hindi rin ito tunay na magbubukas ng malaking pa-trabaho sa mga Mindorenyo at kung meron man ito ay pansamantala lamang.

Ang pagsasaka na lang ang pagtutuunan natin nang pansin. Ang mga ilog, kabundukan at kapatagan natin ay mayaman at dito tayo kumukuha nang ating ikinabubuhay. Noon pa man ay pagsasaka na ang ating ikina-bubuhay ay dito rin nakilala ang ating lalawigan, bakit tayo susuong sa isang industriyang ‘di natin gagap at kabisado? Bakit hindi natin timbangin kung alin ang mas mahalaga, ang ekonomiya o ang kalikasan at ekolohiya?

Huwag tayong basta na lamang sasang-ayon sa ating mga lider na tila payag wasakin ang kalikasan basta ang mga LGU ay kumita lang at kabang yaman ng bayan lamang ang iniisip. Sana ay walang money involved sa pagpayag nilang ito. Walang pabor silang makukuha sa kanilang political patrons sa Maynila. Walang pressure sa kanila mula sa kanilang padrino. Sabi nga ni George Orwell : "Circus dogs jump when the trainer cracks his whip, but the really well-trained dog is the one that turns his somersault when there is no whip."

Papayag Na Ako sa Pitkin

Papayag na ako sa eksplorasyon ng Pitkin at ng DoE sa Occidental Mindoro kung pagkatapos nito at makakakuha nga nang langis sa aking lalawigan ay ... :

• ... matitiyak na ang probinsiya at ang mga ordinaryong mamamayan ay magkakaroon ng sapat at patuloy na suplay ng krudo, gasolina o refined na produktong petrolyo na maipagbibili sa resonableng presyo.....

• ... matitiyak na ang kabuuang industriya ng petrolyo ay upang magsilbi para sa national interest at pang-ekonomiyang pangangailangan ng bansa ....

• ... matitiyak na ang aming mga magsasaka, mangingisda, traysikel drayber, o ang general public ay hindi lamang makabibili ng murang produkto ngunit hindi papayagan ng pamahalaang lokal at pambansa ang manipulasyon ng mga kumpanya sa presyo nito, ang ‘di-patas na kumpetisyon sa pagitan ng mga maliliit at dambuhalang oil players at iba pang pang-aabuso na kadalasang ginagawa ng mga higanteng korporasyon....

• ... ito ay magtataguyod ng puhunang Pinoy, teknolohiya at labor kapwa sa downstream at mainstream oil industry...

• ... ito ay magsusulong sa probisyon sa ating Saligang Batas na nagsasaad ng full control and supervision ng estado sa petroleum resources ng bansa sa ngalan ng pambansang interes at pahahangad ng pambansang industriyalisasyon, habang mina-maximize ang anumang biyaya na igagawad ng dayuhang ayudang teknikal at pinansiyal na hatid ng exploration, development, at paggamit ng krudo o anumang produktong petrolyo galing sa Occidental Mindoro....

Pero bago ang mga ito ay siyempre, kailangang ibasura muna ang mga pambansang batas, decree at atas na hindi consistent sa mga ito. Panawagan sa mga senador at kinatawan namin sa Kongreso...

Hanggang walang nagtitiyak na mangyayari ang inihanay natin sa itaas,.... tutulan muna natin ang DoE Service Contract No. 53 at ang Pitkin!

Pit(i)kin, Part 2

Magmistulang lagari man ang mga diskusyon hinggil sa kinalaman nang oil exploration ng Department of Energy (DoE) at Pitkin sa aming pulitikang lokal, ganito ko lamang sinusuri ang isyu sa pulitikal na espeho:

Una, sa yugto pa lamang ng oil exploration ay hindi maiiwasang magkaroon nang banggaan ng prinsipyo sa pagitan ng mga ordinaryong mamamayan sa mga barangay at mga halal na opisyal, lalung-lalo na ang mga kapitan. Ang gasgas na linya na "ang kanilang pag-iral ay para paglingkurang ang mas nakakarami" ngayon ay 'di na lamang 'ata gasgas kundi burado na. Sa totoo lang, sa aming palagay, sa kabila ng milyun-milyong pera na maaaring iakyat nito sa kaban ng pambansang pamahalaan, hindi ito maayos na makararating sa mga mahihirap dahil sa kaliwa’t kanang korupsyon na hanggang ngayon ay nalalasahan pa ng masang Pinoy ang pait at dalit. Kagaya na lamang ng fertilizer scam umano ni Jocjoc Bolante,at iba pang mga buhay na karanasan ng panunuhol at pandarambong ng mga naka-barong at naka-amerkanang tulisan...

Ikalawa, bagama't maka-tunggali sa pulitikang lokal ang mga paksyong pulitika,- ang grupo ni Governor Sato at ni Rep. Villarosa ay kapwa ka-alyado ni GMA (na alam nating hayagang nag-buyangyang ng likas na yaman ng bansa sa dayuhang kapital) simula nang siya ay maging pangulo (bago ko makalimutan,- i-si-share ko lang, ang mga pulitiko nga pala sa amin, kung sino ang mananalong pangulo ay iyon ang sinusuportahan!) Kung saka-sakaling matuloy ang proyektong ito, pareho silang babango kay GMA. Pareho silang makikinabang sa punto nang suportang pulitikal mula sa pambansang antas lalung-lalo na sa 2010.

Tahasan ang pagsuporta dito ni Gobernadora Sato at nang kanyang mga kaalyado, samantalang ang grupo naman ng mga Villarosa ay walang inilalabas na kongkretong posisyon ukol dito. Pero mapupuna natin na maraming kapitan rin na kaalyado ng mga Villarosa ang pumayag sa pagsasagawa ng MT Survey sa kani-kanilang mga barangay habang alam natin na direktang kinakatigan ito ng kasalukuyang pamahalaang pam-probinsiya. Mabuti kung sa pagpapasyang ito ay walang naka-impluwensiya sa mga kagawad at kapitang nabanggit. Wala nga ba?

Sa ganitong sitwasyon, maaaring sa pamamagitan ng oil exploration ay huhugos ang salapi at campaign fund na kapwa magagamit ng dalawang paksyong ito ng pulitika sa Occidental Mindoro. Sa pagbaha ng kuwarta sa halalan, posible na lalong lalaganap ang kaso ng election irregularities kagaya noong 2007. Mas magkakaroon sila ng dagdag na pondo halimbawa, para sa pagsampa ng mga kaso pagkatapos ng halalan laban sa kanilang mga naging kalaban na kahit matalo sa eleksyon ay mapapaboran naman ng hukuman sa bandang huli. At kapag nagtagumpay ang Service Contract No. 53 at makapag-operate, sabihin nating sa loob ng unang dalawampung taon, kapwa sila makikinabang sapagkat alam natin na sila ay magpapalit-palitan lamang ng posisyon bilang gobernador o kinatawan sa kongreso.

Samakatuwid, parang lagaring Hapon ang kabig ng ganansiya nila dito, p(m)’re,- may “kain” na patulak, may “kain” pa pahila!...

Sundalo at Mangyan

Isang welcome development ito sa Month of Peace…

Muli na namang nagkaroon ng pagkakataon sa isang dayalogo o pagpupulong ang hanay ng Mangyan at sundalo kahapon, ika-17 ng Setyembre 2008. Ang pagpupulong ay naglalayong repasuhin ang naunang kasunduan ng dalawang panig tatlong taon na ang nakalilipas. Ito ay ginanap sa San Isidro Labrador Formation Center (SILFC) sa San Jose, Kanlurang Mindoro at higit sa 50 lider-katutubo mula sa iba’t-ibang tribu at samahan ang dumalo dito.

Maliban sa mga Mangyan, ang mga sundalo ng Philippine Army (PA) ay pinangunahan ni Lt. Col. Arnulfo Burgos na siyang Battalion Commander ng 80th IB, PA na naka-talaga sa lalawigan. Kabilang sa mga opisyal ng sundalong naroroon ay sina Capt. Julio Cayandag at 1 Lt. Archie Labordo na siyang Operation Officer at Asst. Operation Officer ng tropa, ayon sa pagkakasunod.

Matatandaan na ang kasunduan sa pagitan ng mga opisyal Mangyan at sundalo ay nilagdaan at pinagtibay noong Setyembre 6, 2003 sa pamumuno ni Col. Fernando L. Mesa (na nag-retiro na ngayon) at dating Commanding Officer ng 204th BDE, PA. Sa ilalim ng pamumuno ni Col. Mario Chan bilang bagong pinaka-mataas na opisyal ng brigade ay walang pagpapanibagong naganap sa kasunduan. Bagkus, noong Hunyo 16, 2005, sa pamamagitan ng isang dayalogo ay nagkaisa na lamang na magka-tuwang na maglulunsad ng serye ng konsultasyon at cultural sensitivity seminar na padadaluyin ng mga Mangyan habang kalahok ang mga sundalo.

Noong Hunyo 24, 2005 unang inilunsad at serye ng pag-aaral sa Alpha Coy sa Cabacao, Abre de Ilog para sa tribung Iraya. Sinundan ito ng sa Tribong Alangan sa Sablayan Astrodome Hunyo 26, 2005 sa Bravo Coy. At Charlie Coy naman ang nakaharap ng mga katutubo mula sa Mangyan Buhid, Tao Buid at Hagura noong Hunyo 28, 2005. Si Lt. Col. Elmer Quiros noon ang Battalion Commander.

Sa pinaka-huling dayalogo kahapon sa pagitan ng mga opisyal ng Mangyan at sundalo, tiniyak ni Col. Burgos na handa siya at ang mga opisyales ng brigade na mas nakatataas sa kanya na lumagda sa isang kasunduan na pangunahing naglalaman ng mga probisyon kapareho nang naunang dokumento. Ayon kay Burgos, ang mga bagay na nasusulat dito ay pawang mga pagtitiyak ng batayang karapatang pantao ng mga mamamayan kung kaya’t marapat lamang na ito ay pagtibayin at itaguyod. Inaasahan sa hinaharap ay mapi-pinalisa ang ilang mga detalye sa lagdaan ng magkabilang panig. Iminungkahi pa ni Burgos na ito ay gawing bukas sa lahat lalung-lalo na sa media.

Kabilang sa mga iminungkahing dagdag sa kasunduan ay ang paglalagay ng mga tukoy na probisyon sa pangangalaga sa mga bata, kababaihan at mga nakatatanda sa panahon ng armed conflict sa mga pamayanang katutubo, kabilang din ang hindi pagrerekrut ng CAFGU sa hanay ng mga Mangyan.

Sa bahaging Open Forum, nang tanungin ng mga Mangyan hinggil sa papel na ginagampanan ng mga sundalo sa mga amba ng operasyon ng pagmimina sa lalawigan, tiniyak ni Burgos na wala sa kanilang mandato ang usaping ito. Hindi umano sila paggagamit sa mga minero sapagkat hindi sila ang tamang ahensiya ng gobyerno na tutugon dito. Counter insurgency umano ang dahilan ng kanilang pamamalagi sa lalawigan at hindi ito. Nauna rito ay ipinagmalaki ng opisyal ang kanilang mga ginagawang aksyong sibilyan sa mga pamayanan kagaya nang medical mission, mga socio-economic project at iba pa sa kaniyang tinatawag na “Operation Barangayan” na inilunsad sa ilang mga barangay sakop ng Sablayan at Calintaan. “Huwag kayong matakot sa sundalo”, pahayon pa niya sa mga lider-katutubo.

Sinabi naman ni Sr. Thea Bautista, FMM ng PAMANAKA na ang pinagmumulan ng takot na ito nang mga katutubo sa mga military ay hindi lamang lisyang impresyon kundi ang mga konkretong karanasan ng takot. Halimbawa ay ang serye ng mga naka-gigimbal na paglabag sa karapatang pantao ng mga Mangyan. Halimbawa dito ay ang Talayob Massacre na kung saan ay isang pamilyang Mangyan ang walang-awang pinatay ng mga sundalong noon ay naka-talaga sa lalawigan.

Sa kanyang huling mensahe, nakiusap si Msgr. Ruben Villanueva sa mga opisyal ng PA na maging pasensyoso sa pakikipag-ugnayan at pakikipagtalastasan sa mga Mangyan sapagkat iba ang kanilang kultura kaysa sa atin, kaysa sa mga sundalo,- na sinang-ayunan naman ni Burgos.

Kinatawan ni Fr. Anthony Tria, SVD ang Mangyan Mission at Si Ric Fugoso naman bilang kalihim ang PASAKAMI.

Matatapang na "Alex"

Bilib ako sa tapang ng “Alex” na ito, p’re.

Okey na sa akin ‘yun,.. kahit ‘ala ring substantial na nangyari sa ginawang inquiry ng Occidental Mindoro Electric Cooperative (OMECO) Board of Directors (BOD) noong araw ng Biyernes, ika-12 ng Setyembre. Ang aksyong inisyatiba ni Director Asenio “Boy” Samson na naglalayong magsagawa ng imbestigasyon hinggil sa lumabas na Open Letter na nagpaparatang nang umano’y kadena ng katiwalian ng General Manager at mga BOD Members ng kooperatiba. Open sa media ang pagdinig…

Imbes na ang kanilang “pigain” ay si GM, isa pang “Alex” ang kanilang pinagdiskitahan : si Alex Mina, ka-tukayo ni GM at kinatawan ng OMECO employees sa imbestigasyon. Sa dinami-dami ng mga empleyado ng OMECO, si Mina lang ang may tapang na hayagang lumiham sa BOD at humiling sa lupon na suriin ang katotohanan na ipinaparatang nang naunang Open Letter. Maging si Director Sonny Villar ay hinangaan si Alex Mina.

Pero sa kalakhan, imbes na tugunin ang kahilingan ni Mina at bigyan ng magandang arangkada ang kanilang “paghahanap ng liwanag” ay masahol pa “binugahan ng apoy” sa mukha ang ginawa nila sa kaawa-awang mama. Para bang ang mensahero na may bitbit na masamang balita ang kanilang kinastigo imbes na ang taong pinaghihinalaan. Bagama’t pabor ako noong una sa inisyatiba na ito ng BOD as a whole para sa imbestigasyon, mukhang may katwiran ang isang observer na nagpahayag kanina sa radyo. Sa impression na ibinahagi ni Engr. Omar Costibolo, sinabi nito na inaasahan na niya ang ganitong aktuwasyon ng BOD dahil sa implicated sila sa usapin. Kung tutuusin aniya, hindi dapat sila lang ang magsagawa ng pagsisiyasat. Idinagdag pa ni Costibolo na masyadong pernersonalize ng lupon ang Open Letter at hindi ang katotohanan sa likod nito ang kanilang hinanap kundi ang mga gumawa nito.

Kunsabagay, sa normal at natural na kapangyarihan ng BOD ay maaari na itong gawin kung kaya hindi na kailangan pang maging special investigating body sila for some period of time, katulad nito.

Balikan natin ang isa pang matapang na Alex,- si GM Alex Labrador. Dedma lang sa kanya ang inquiry. Hindi niya daw ito sasagutin dahil kailangan pa niya ang sapat na panahon para ito pag-aralan. Sa Setyembre 20 ay muling magkakaroon ng formal board inquiry kung kailan siya ay inaasahang magsasalita na.

Pati si Msgr. Ruben Villanueva, Vicar General ng Bikaryato Apostoliko ng San Jose,- ay hindi rin natiis ang sitwasyon ni Mina at mariin niyang sabi: “Bakit naman kinakailangang subukin ang kredibilidad at sinseridad ng taong hindi naman nag-aakusa kundi nag-rerequest lang ng imbestigasyon?” Naniniwala si Fr. Jun na out of delicadeza, dapat ay pansamantalang umagwat muna sa posisyon si Labrador habang isinasagawa ang imbestigasyon at iba pang related actions. Pero naniniwala pa rin siya na magigising ang BOD at aaksyon para sa mga consumer-member….

Sabi naman ng isang regular naming tagapakinig sa “Pintig ng Bayan”: “Kung ang panukat nating gagamitin kung papaano pinamamahalaan ang OMECO ay ang insidenteng ito, dapat tayong lubos na mabahala!”

Mas bilib ako sa tapang ‘nung “Alex” ‘yun. Matapang ang ……!!!

Alay Krus

Ngayong araw na ito ay isasagawa ang taunang Alay Lakad dito sa San Jose na may temang : “Kagalingan ng Kabataan, Responsibilidad ng Bayan”. Tabi-tabi po,.. pero kahit na sabihing ang layunin nito ay upang maka-pangalap ng pondo para sa mga “poor but deserving out-of-school youth”, sa akin ay pakitang-tao lamang ang simulang ito ni Ferdinand Marcos almost 30 years ago. Ginamit lang ito ng mga naunang pulitiko sa kanilang pagpapa-pogi na itinuloy naman ng mga sumunod sa kanila.

Mga tiwaling pulitiko na siyang pangunahing pasang krus ng sambayanang Pinoy….

Eniwey, mamaya ay babagtasin ng mga kalahok ang kahabaan ng mga pangunahing kalsada sa bayan hanggang sa San Jose Town Plaza para sa isang programa. Naiiba ang programa mamaya dahil may bisita tayong bigating tao. Siya ay pupunta dito sa atin hindi lamang para sa Alay Lakad kundi sa ilang bagay kaugnay ng disaster preparation. Opo, bisita natin mamaya si Senador Richard “Dick” Gordon na Chairman din ng Philippine National Red Cross.

Red Cross… speaking of Cross, ginugunita rin ng Simbahang Katoliko sa buong mundo ngayon,- September 14, ang “Triumph of the Cross”. Kung ating iisa-isahin ang mga panlipunang problema o krus ng Mindorenyo ay baka abutin ka nang kinabukasan sa pagbabasa ng blog na ito, kaya huwag na lang. Pero sa kabila ng pag-iral ng mga krus na ito sa ating kolektibong balikat bilang mamamayan ay sa krus pa rin tayo tumatakbo, tumatangis at naghahanap ng kaligtasan.

Ang panawagan pa rin ay hindi nagbabago: ang pagtataguyod sa krus ay pagtataguyod din sa pagsunod kay Hesus. Hindi yaong tinatawag na “dolorismo” o pagiging bulag sa mga negatibong panlipunang kaganapan sa ating paligid. Kagaya ng pagmamalabis ng mga pulitiko at iba pa. Ang krus na ito ay hindi kalooban ng Diyos para sa bayan. Ang krus na ito ay mapang-alipin at hindi sa ikaluluwalhati ng Diyos. Atin Siyang sundan at wika nga, “…let us carry our cross with courage, hanging upon it with constancy…”

Ang mga pulitikong tiwali, kabilang ang kanilang mga kampon, ang mga tumataguyod sa kanila ay mga panday ng krus. Sino ba naman ang magnanais na magpatuloy tayo sa paggawa ng krus na ang mga materyales ay kasakiman, poot at kriminalidad? Mga krus na nililikha natin para sa ating kapwa at para sa Kanya. Ang paglilingkod ng tapat, matuwid at wasto ng mga pulitiko ay nagwawasak ng krus ng sambayanan. Upang, sabi nga ni Leonardo Boff sa librong “Passion of Christ, Passion of the People, “… we can live a life founded in a life that no cross can crucify.”

Paalala lang po, ang pag-ahon sa kahirapan at hanap-buhay ay higit na mahalaga para sa aming maliliit na Mindorenyo kaysa sa awayang pulitika ng mga malalaki at malalakas na tao para sa mga proyektong tagos sa buto.

Na alam kong magiging bahagi ito ng Alay Lakad balang araw. Kapag naging matagumpay na ang adbokasiya ni Sen. Gordon para sa automated elections kahit beyond 2010....

Salakab na Sana

Kumbaga sa bulig, matagal na sanang siyut sa salakab si Occidental Mindoro Electric Cooperative o OMECO GM Alex Labrador kung hindi lamang sa tatlong dahilan. Dalawa dito ay pawang mga sabi-sabi habang ang isa ay dokumentado.

Ito ang dalawang hearsay (na walang nagpapatotoo pero wala din naman nag-papasinungaling): Una, inarbor siya ng isang lider pulitiko sa lalawigan na ayaw kong pangalanan (Pero alam kong sasabihin ninyo sa akin na, “Naisip ko na ‘yan!); at ikalawa, bagyo talaga itong si GM sa National Electrification Administration o NEA….

Ang ikatlo, na sabi ko nga ay dokumentado,- mismong ang Board of Directors (BOD) ng OMECO noong 2007 ang umabsuwelto sa kanya. Hindi na sana aabot sa ganito ka-tindi ang problema at usapin sa ating kooperatiba kung noon pa man ay inaksyunan na siya ng BOD. Kaya kung tutuusin, hindi lamang si GM ang dapat na maging tampulan ng kritisismo at pagpuna dito kundi pati tayong mga ordinaryong konsumidor (consumer). E ‘di kasi naman, tayo ang nagluklok sa mga tinamaan ng magaling na BOD Members na iyan, hindi ba? Balikan natin ang BOD…

Siya ay “inabsuwelto” sa pamamagitan ng OMECO Board Resolution No. 48 Series of 2007 na may pamagat na : “Resolution Expressing Confidence and Support of the OMECO Board of Directors to the Commitment Made by the General Manager During Roundtable Assessment.” Sa liham ni NEA Deputy Administrator for Electric Distribution and Utilities Services Pablo M. Pan III kay Mr. Joaquin Castronuevo, Executive Officer ng Mina de Oro Chamber of Commerce and Industry, Inc., noong ika-16 ng Agosto 2007 ay nakasaad na, “…the Board requested that GM Alex Labrador be given enough time to turn around the coop towards financial viability and operational inefficiency…”

Hindi man directly, parang inamin na rin ng BOD na may problema nga sa pamamahala ng kooperatiba si Labrador. Maging sa audit na isinagawa ng Odsinada, Rivera and Co. ay may ganitong conclusion: “… all this uncertainty may effect the cooperative’s financial statements and ultimately, its ability to remain on a “on-going concern” basis…”

Bagama’t inaayunan ko ang aksyon ni Director Arsenio “Boy” Samson ng Calintaan na lumilikha sa isang investigating committee sa BOD, sa aking palagay ay hindi ito sapat. Tama lamang na agad ay lumikha at magpatibay ang BOD ng isang resolution para sa preventive suspension ni GM for six months o higit pa. Maaari itong gawin habang ginagawa o pagkatapos ng NEA Audit na kasalukuyang on the way. Sana ay ma-realize ng mga BOD Member, lalung lalo na ang Chairman na si Jerry Villanada, na kung hindi gagawa ng aksyong pabor sa mga consumer ang BOD ay pwede silang sampahan ng kasong administratibo ng mga konsumidor, o kasong kriminal pa. Siyempre ito ay isasampa sa mga korte kung saan hindi na sila mapapayungan ng NEA.

Sa Institutional Advisory No. 3 ng NEA na inisyu noong ika-7 ng Disyembre 2005, sa No. 2 : Compliance to Legal Requirements ay ganito ang ating mababasa: “ The Board ensures that the organization complies with laws, its own charter and by-laws. In fact, under the most legal conditions, the Board – NOT the Manager – is directly held liable and subject to prosecution when the organization violates laws and trusts..”

Kung ayaw nilang maniwala ay bahala sila. Kasaysayan na lang ang huhusga sa inyo. O kaya naman, sa darating na Setyembre 22, 2008 ang NEA ay maglulunsad,- national ang scope nito ‘tol, ng Cooperative Management Course Seminar Series sa Toledo City, Cebu. At least makinig na lang kayong mabuti. Mag-aral nang mabuti at isabuhay sa inyong pagbabalik ang inyong mga natutuhan.

Sana bago matapos ang taon ay mayroon na tayong isang bagong OMECO na may mga responsable, tapat at may commitment na BOD Members…

Hindi kagaya ng mga bulig na nagsusumiksik sa burak…

Muling Pagdalaw sa OMNC

Hindi ko ito naranasan noong panahon ko bilang isang student activist. Malayong-malayo ito sa mga symposium at forum na aming inilulunsad noon. Panahon noon na si Cory Aquino pa ang presidente ng Pilipinas. Wala pa noon ang Mindoro Nickel Project (MNP) ng Intex Resources Corp. at Service Contract No. 53 ng Pitkin Petroleum Ltd at Department of Energy o DOE sa panlipunang mapa ng Kanlurang Mindoro.

Inuulit ko, malayung-malayo ito sa mga forum na inilulunsad naming mga tibak noon sa Occidental Mindoro National College o OMNC Main Campus,- ang aking Alma Mater. Medyo naging nostalgic tayo kahapon. Mamaya ay sasabihin ko sa inyo kung bakit….

Naging resource speakers kami kahapon ni Sr. Malou Baaco, DC sa isang Forum on Mining sa OMNC bilang pagtugon sa naunang imbitasyon ng Science and Technology Enthusiastic Club (STEC) sa pangunguna ng mga estudyanteng sina Joseph Antonio at Nick Angelo Naz. Ang kanilang adviser ay si Mrs. Marcosa Gabay na siya ring Chairperson ng Science Department ng OMNC.

Humigit-kumulang sa 250 participants ang dumalo na pawang first year college students ng mga kursong Bachelor in Secondary Education (BSED), Bachelor of Science in Business Administration (BSBA) at Bachelor in Elementary Education (BEED). Isa lamang ang Mining Forum sa serye ng mga aktibidad para sa Science Month Celebration ngayong Setyembre na may temang ganito: “Making Science Work for You”.

Sa simula pa lamang ay dama na namin na kalakhan sa mga kabataang aming kaharap kahapon ay hindi pamilyar at hindi batid ang mga naka-ambang pagmimina sa lalawigan. Kahapon lang daw nila nalaman ang mga ito. At matapos ang forum ay ibinukas nila, lalung-lalo na ang mga opisyales ng STEC sa mga susunod pang pagkilos at patuloy na pagpapamalay sa mga estudyante sa aming Alma Mater.

Binigyang diin ni Sr. Malou ang paksa hinggil sa mga pamamaraan at proseso ng pagmimina. Hanggang sa tumungo siya ito sa pagtatalakay nang tungkol sa Pitkin,- mga dahilan kung bakit dapat itong tutulan nating mga Mindorenyo at ang mga buhay at bagong karanasan sa mga pagkilos nila at ng mga samahang Mangyan hinggil dito. Sa aking bahagi ay sa Intex naman ang aking binigyang-diin at lahat ng mga pangunahing bagay kaugnay ng Mindoro Nickel Projet o MNP.

Sa parting statement o challenge ni Sr. Malou, muling umalingawngaw sa bulwagan ang ganitong immortal words ni Macling Dulag : “Papaano mo aariin ang lupa na mas mahaba pa ang buhay kaysa sa iyo? Ikaw ang aariin ng lupa sa iyong kamatayan!” At s’yempre hindi ako nagpatalo, ito naman ang akin: “Ang siyensiya at ang pananampalataya ay hindi magkahiwalay. Ang siyensiya, kagaya ng pulitika, negosyo at iba pa, ay naririto upang pataasin ang antas ng buhay moral at pisikal o dignidad ng tao. Sa ganito, tayo ay nagiging siyentistang ka-manlilikha ng Diyos..."

Siyanga pala,… noong estudyante pa lang ako, walang permit ang mga inilulunsad naming forum noon sa OMNC. Mahirap “patagusin” sa kampus ang mga social issue na ganito.

Inaabot kami ng gutom sa mga sit-in discussions, at iba pa.
Pero kahapon, pinakain kami ng pancit at hamburger. Sabi ko nga sa sarili,… iba na talaga ngayon,- libre propa ka na, binusog ka pa!

Hindi tulad noon….

Bagong Drama

Parang radio drama material talaga 'to 'p('m)re...

Mag-iisang linggo na ngayong nagtatago sa batas sina Bokal Randolph “Randy” Ignacio ng Unang Distrito ng Kanlurang Mindoro at dating bokal at ngayon ay Assistant Provincial Agriculturist Peter Alfaro matapos silang isyuhan ng Warrant of Arrest hinggil sa kaso ng Serious Illegal Detention na isinampa sa kanila kamakailan. Si Romulo de Jesus, Jr., guro sa isang paaralan sa Mamburao ang naghain ng demanda laban sa kanila.

Maliban kina Ignacio at Alfaro, kasama rin sa warrant ang isang Atty. Judy Lorenzo, Gaspar Bandong at ilang John Does. Ang Mandamyento de Aresto ay ipinalabas ni Judge Ulysses Delgado ng Regional Trial Court (RTC)- Branch 44 sa Mamburao at nauna rito ay sa bisa ng rekomendasyon ni Provincial Fiscal Levitico Salcedo.

Ang pinag-ugatan, kung tutuusin ng kasong ito ay ang umano’y ballot switching incident na nangyari sa Mamburao Central School noong nakaraang halalan noong 2007 dito sa amin, na noon nga ay kandidato itong si Ignacio habang Provincial Campaign Manager naman ng Dream Team (taguri sa political group ni Gov. Josephine Y. Ramirez-Sato) noon si Alfaro.

Hindi na natin tatalakayin ang merito ng election fraud case laban kay de Jesus dahil nasa korte na ito. Pero ganito umano ang istorya: huli sa akto ng mga nagbabantay na supporters at poll watchers na pinalitan umano nitong si de Jesus ang mga orihinal na balota noong mga panahong iyon. Kaya lang, siya ay “nasakote” nga ng mga taga-Dream Team na naroroon sa Precinct No. 0003-A sa Mamburao Central School. Pamilyar kami sa kasong ito dahil ang Simbahang Lokal noon bilang kinatawan ng Parish Pastoral Council for Responsible Voting ( PPCRV) sa probinsiya ay naging katuwang noon ni Atty. Margarita Tamunda ng Legal Network for Truthful Elections o LENTE na isang NGO sa Mamburao sa pag-tugaygay nito.

Mula sa kanyang presinto, may tatlong araw yata na hindi pinahintulutang lumabas si de Jesus sa Munisipyo hanggang sa ito ay magkasakit. Kinasuhan si de Jesus na noon ay BEI Chairman sanhi ng paratang na pandaraya ngunit siya ay nawala (o tumakas?) mula o pagka-galing sa ospital kung saan siya na-confine. Matapos siyang ma-isyuhan noon ng kaukulang search warrant. Sari-saring bulung-bulungan mula sa magkabilang kampo ang lumutang. Kapwa may bahid ng paratang. Totoo man o hindi, may balita na may mga pulitikong direktang nakipag-ugnayan noon kay de Jesus bago at pagka-tapos ng election (Sino? Siyempre alam kong naisip n’yo na yan!). Sa katotohanan itong si de Jesus, noon pa man ay may pending warrant of arrest din kagaya ngayon nina Ignacio at Alfaro, et al. Pare-pareho silang at large o nagtatago sa batas. Bagama’t ang kaso laban kay de Jesus ay may bail recommended habang ang Serious Illegal Detention laban kina Bokal Ignacio at iba pa ay 'di pwedeng piyansahan.

Dito sila tagilid, dito sila dehado. Kung sakaling madarakip, malaki ang tsansa nilang maghihimas nang malamig na rehas habang dinidinig ang kaso sa hukuman. Ito naman ay kung hindi magkakaroon nang mahusay na istratehiya at remedyong legal silang gagawin. Sa kasalukuyan ay may mga hakbangin ang ginagawa ang kampo nina Ignacio at Alfaro kabilang ang pag-“katok” sa Department of Justice at iba pa sangay ng pamahalaan na may kinalaman sa hudikatura. Sa panig naman ng Sangguniang Panlalawigan o SP, todo suporta sila sa kanilang kasama na si Ignacio at dating kasamang si Alfaro.

Speaking of support from the SP, last Monday (September 1, 2008) ay tahasang binigyang babala ni Bokal Roderick Q. Agas ng Ikalawang Distrito ang lahat kung papaanong maaring gamitin ang hustisya laban sa mga taong naghahanap ng katotohanan. Balita ko rin, naroroon ang alkalde ng capital town ng lalawigan nang mag- privilege speech si Agas. Si Agas ay kaalayado ng political rival nina Ignacio at Alfaro last local elections.... Noon marahil yun. Ngayon ay lalong may mas malaking tsansang si Bokal Rod ay “sumakabilang-bakod” na.... At naisip na nila ‘yan!

Lalabas kaya at haharapin kaya nina Alfaro at Ignacio ang batas at linisin ang kanilang mga sarili? Hanggang saan kaya silang ipagtanggol ng kanilang mga kaalyado sa pulitika? Hanggang kailan sila magtatago?... Huwag bibitiw sa kuwentong ito na bahagi na ng buhay ng bawat Mindorenyo....!!!

Para talagang dramang pang-radyo ang pamumulitika dito sa amin: makulay pero nakakainis na rin kung minsan dahil re-cycle na ang mga eksena at nakakasawa na ang mga talent at higit sa lahat, masyado nang predictable ang istorya. Nakaka-uta na rin. Pero mas mainam pa nga ang mga drama sa radyo at kadalasan ay may redeeming values na iniiwan sa mga listeners samantalang ang pamumulitikang ganito ay nagpapamana ng value crisis sa mga mamamayan....

Peace Ambahan

Ang inyong mababasa ay isang “ambahan” (tula ng mga Mangyan) na isang poetikong ekspresyon ng mga Hanunuo na sumasalamin sa saloobin ng mga (tunay na ) Mindorenyo hinggil sa kapayapaan o peace:

“Kawo no mangambungan
Dag ambon yami day-an
Pangambon yami adngan
Halaw nakan magduyan
Halaw palyo yi maan
Labangan talayiban
Balas lawud Anuhan…”

(“If you are angry with me
Don’t be mad behind my back!
Face me and we can agree
You know why I tell you this?
That I could go home in peace
To Labangan with the reeds,
Where the Anuhan flood meets…”)

-------------
(Ganyan sila ka-peace loving at kung war freak tayo at back stabber, wala tayong karapatang patawag na “Mangyan” kahit sa Mindoro pa tayo ipinanganak!)

Langisan sa Pulitika

Pabulaga na naging bisita sa ilang barangay sa San Jose, Occidental Mindoro kahapon ang isang team ng mga foreign geologist at ilang Pinoy mula sa consortium groups na SEASTEMS Inc. at Phoenix Geophysics upang umpisahan na ang naka-iskedyul na Magneto-telluric (MT) Survey. Kung ating matatandaan, ang MT Survey ay isa sa mga gawain sa ilalim ng Oil Exploration (Service Contract 53) ng Department of Energy (DoE) at Pitkin Petroleum Ltd. o Pitkin. Noon pa mang Oktubre 2006 ay may permiso na mula kay Governor Josephine Y. Ramirez-Sato ang nasabing oil exploration proposal.

Bitbit ang kanilang mga kagamitan, kinapulong nila ang ilang opisyales ng Brgy. Camburay sa pangunguna nina Kapitan Ernesto Juan at Kagawad Froilan Dalalo. Ito ay ang ikalawang ulit na ng mga taga-SEASTEMS, Inc sa Camburay at unang silang pumaroon noong ika-7 ng Agosto ng kasalukuyang taon, kung kailan sila nagsagawa ng Information, Education Campaign o IEC hinggil sa proyekto bilang bahagi nga nang ginagawa nilang social preparation. More or less 50 residents lang ang dumalo sa naunang pagtitipon samantalang ang total registered voter ng barangay ay umaabot sa bilang na 702. lumalabas na 7% lang ng mga mamamayan ang kanilang nakausap noong isang buwan. Ayon kay Juan, wala siyang iginawad na anumang opisyal na tugon dito ngunit ayon kay Dalalo, pumayag ang nakararaming dumalo sa pagpasok ng oil exploration sa Camburay. Ang Camburay ay kinaroroonan din ng Municipal Dump Site ng San Jose. Si Juan ay isang mahigpit na kasangga sa pulitika ni Sato.

Nauna rito, kahapon ay tahasang tinutulan ng mga opisyales ng Brgy. Magbay, sa pangunguna ni Kapitan Val Lumogda at mga lider ng Pamayanang Kristiyano (Pakris) ang ganap na pagsisimula ng survey ng Phoenix Geophysics sa kanilang lugar. Ito ay dahil hindi pa umano sila nakapag-lulunsad ng isang Barangay General Assembly ukol sa proyekto. Sa harap ng Barangay Hall ng Magbay ay makikita ang mga anti-oil exploration streamers. Kaya bagsak ang balikat na tumuloy sa Camburay ang grupo ng Pitkin.

Pero hindi naging “suwabe” ang kanilang pagpasok kahapon sa Camburay. Inulan ang pagpupulong nang mga pagtatanong at diskusyon mula sa Services Committee members ng Pamayanang Kristiyano ng Camburay na pinangungunahan ni Gng. Ester Supetran at Gng. Patria Gaudiel na mula sa Parokya ni San Jose (Katedral). Kinuwestiyon ni Dalalo ang presensiya ng mga taga-bayan at pinanindigan niya na pumayag na ang mga tao sa proyekto batay sa naunang pulong. Hindi na ituloy kaagad kahapon ang survey dahil sa pangyayari hanggang sa mapagpasyahan na lamang na muling magkaroon ng pulong sa Biyernes upang ma-pinalisa ang pagpayag o pagtutol dito ng mga opisyales ng barangay. Abangan na lang muna natin…..

Pero ito ang siste, sabi ni Gng. Teresita Agravante ng SEASTEMS Inc., pinayagan sila ni Mayor Romulo “Muloy” Festin ng San Jose para sa gawain ng MT Survey ngunit inamin nito na berbal lang ito at walang opisyalidad. Tiyak naman daw sila na pinapayagan ni Meyor Muloy ang lahat ng kanilang aksyon. Pero sa interview sa kanya kanina ni Helen de Guzman sa “Pintig ng Bayan” over DZVT, pinabulaanan ng alkalde na may “go signal” o “basbas” niya ang pagpasok ng mga taong ito kaugnay ng Petroleum Service Contract No. 53 sa kanyang hurisdiksyon. Wala daw silang pormal na napagkasunduan. Nag-courtesy call lang daw ang mga ito. Sino kaya sa kanila,… sabi nga ng mga Bisaya, “…. ang matuod kag ang butigon?”

Tama ba na mas sundin ng mga opisyales ng bayan, barangay at lalawigan ang kumpas ng kanilang mga padrino at patron sa pulitika kaysa sa pagtatanggol at pangangalaga ng kalikasan? Mas matimbang kasi sa kanila ang political affiliation kaysa sa kalikasan at kapakanan ng buong barangay. Ano ito, pulitikal na “langisan” o pulitikal na “paglalangis”?

Sa pagtatapos,…. ibig kong ibahagi ang isang text message na natanggap ko kanina: “Magandang pagkakataon ang isyu o usapin sa (Pitkin) oil exploration para ma-check natin kung papaano tumayo ang ating mga elected official (sa barangay, bayan at lalawigan) for common good. Sa karanasang ito ay makikita rin natin ang mukha at larawan ng ating mga pamahalaang lokal…” Isama na natin ang iba pang social forces dito sa atin.

Umpisa pa lang ito ng serye ng "pag-lalangis"...

Peace Month... Peace, Man!

Unang araw ngayon ng Setyembre at ang buwang ito ay idineklarang Month of Peace ni Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo noong ika- 20 ng Enero, 2004 sa bisa ng Proclamation No. 675.

Minsan ay may nagtanong sa akin habang ako ay nasa Maynila at nag-babakasyon, “Kumusta na sa Mindoro, tahimik na ba? Wala na bang mga karahasan? Hindi na ba nag-babakbakan ang NPA at militar? Peaceful na ba ang situation sa ‘tin?” Hindi ko kaagad nasagot ang rapido niyang mga tanong. Ayon kasi kay Johan Galtung, isang Norwegian sociologist at peace scholar,- may dalawang kondisyon o sitwasyon ng kapayapaan: ang negative peace at positive peace.

Ang “pagkakakilala” kasi natin malimit sa kapayapaan ay kung tayo ay walang inaalalang panganib halimbawa sa ating pagbibiyahe simula San Jose hanggang Abra de Ilog. Kung tayo ay nakakatulog nang mahimbing sa kubo sa gitna ng ating sakahan kahit gabi. Kapag tayo ay maayos na nakapamamasada ng traysikel at napagkakasya natin ang ating kinikita. At kapag ang mga anak natin ay nakakapasok sa paaralan na walang kinatatakutan baka sila maipit sa barilan ng mga sundalo at rebelde. Ito ang sitwasyong tinatawag ni Galtung na negative peace. Isang kondisyon na walang tuwiran, direkta o pisikal na pananakit (o ika-papahamak) ng indibidwal man, grupo ng tao o bansa. Ito ang kapayapaang sinasabi ng mga law enforcer na kanilang pinangangalagaan kaya nila nilalabanan ang mga kriminal o mga masasamang loob, kabilang na ang mga NPA.

Pero magkakaroon lamang nang komprehesibong kapayapaan kung paghahaluin ang positive peace sa negative peace. Ayon pa rin kay Galtung, ang positive peace ay pagkakaroon ng katarungan (hustisya), pagkilala at paggalang sa karapatang pantao at kaunlaran ng mga tao sa lipunan. Sagot lang ba ito ng mga namumuno sa gobyerno at hindi ng mga pulis at sundalo?

Halimbawa, sa iyong pagbiyahe (sakay ng isang pampasaherong bus) mula San Jose hanggang Abra de Ilog ay naaantala ang iyong karapatan sa paglalakbay nang panatag dahil sa lubak-lubak na daan at "over-staying" check point. Nakakatulog ka nga sa iyong kubo ngunit halos wala ka nang kitain sa iyong pagsasaka dahil sa baba ng presyo ng palay at taas ng presyo ng abono at pestisidyo (mag-organic ka na kasi!) at mabibiktima ka pa ng discount coupon na pakana ng DA at mga ganid na negosyante sa agrikultura. Kung nakakapamasada ka nga pero kulang pa rin dahil sa E-VAT at marami pang pinansiyal na pasanin. Kung ang mga anak natin ay tinitipid na natin ang mga pangunahing pangangailangan sa eskuwela para ipambili ng makakain o ipila sa bigas ng NFA. Ang kapayapaang ganito ay ‘di ganap….

Tama po kayo, ang positibong kapayapaan ay makakamit sa pamamagitan nang tunay at malawakang reporma, halimbawa mga tunay na repormang pang-agraryo at likas-kayang pagsasaka, makatarungang sahod para sa mga mananalok/manggagawa, maayos na pabahay, kalusugan at iba pang serbisyong panlipunan, malawakan at makabuluhang edukasyon para sa lahat, pantay na oportunidad sa tao sa kabila ng pagkakaiba-iba, malaya, tapat at malinis na halalan at iba pa…

Magiging mapayapa ang Kanlurang Mindoro, hayaan ninyong ulitin ko ang teorya ni Galtung,- kung sa ating probinsiya ay mayroong ganap na katarungan (hustisya), pagkilala at paggalang sa karapatang pantao, lalung-lalo ang mga Mangyan at kaunlaran ng mga tao sa ating lalawigan.